15 czyli mendel

Dzisiejsza data będzie dobrą okazją do przypomnienia staropolskich określeń związanych z liczbami.

Mendel to określenie 15 sztuk, powszechnie używane w Polsce od XIV wieku. Najczęściej określenie było używane w rolnictwie. Istniał również tzw. mendel chłopski liczący 16 sztuk.

Mendel jest częścią innej jednostki – kopy. Kopa liczy 60 sztuk, czyli 4 mendle. Po dziś dzień w języku polskim przetrwało powiedzenie „kopę lat!” (domyślnie: „kopę lat cię nie widziałem”), używane w celu podkreślenia upływu czasu. Używano również kopy chłopskiej liczącej 64 sztuki, choć niektóre źródła mówią nawet o 80 i 100 sztukach.

Tuzin jest określeniem liczby 12 używanym po dziś dzień. Gros oznaczał tuzin tuzinów, czyli liczbę 144.

Określenia tuzin, mendel czy kopa były używane najczęściej do liczenia jaj. W matematyce często spotykane są zadania dotyczące przekupek i jaj w koszyku. Wybrałam dla Was dwa takie zadania, ostrzegam, wcale nie są najłatwiejsze! :) I jeszcze wskazówka: przekupka sprzedaje tylko jajka w całości :)

Zadanie 1
Przekupka sprzedała dokładnie połowę posiadanych jajek i jeszcze pół jajka Ile jajek miała na początku, jeśli zostało jej 20 jajek?

Zadanie 2
Przekupka przyniosła na targ koszyk jaj. Pierwszej kupującej sprzedała połowę całej posiadanej ilości i jedno jajko, drugiej – połowę reszty i jedno jajko, trzeciej – znów połowę pozostałych jajek i jedno jajko. Wówczas zostało jej w koszyku 10 jajek. Ile jajek było w koszyku na początku?

Aleksander Gierymski "Żydówka z pomarańczami"

Tekst na podstawie: Wikipedia.pl
Photo via Wikimedia Commons [public domain] 

Ten wpis opublikowano w kategoriach: Bez kategorii, Ciekawostki, Matematyka z tagami: , , , . Dodaj do zakładek ten link.

6 Responses to 15 czyli mendel

  1. Marzena Lewandowska powiedział:

    Ja tam sobie te zdania daruję, w końcu mam ferie i logiczne myślenie się ładuje na po feriach, ale w obraz trafiłaś bezbłędnie, to dzieło Gierymskiego to jedno z moich ulubionych.

  2. malsul powiedział:

    Gratuluję inwencji, mistrzostwem jest wykorzystać każdą okazję do stworzenia sytuacji uczenia się, podziwiam całą stronę, pozdrawiam Małgorzata Sulewska

  3. Małgorzata Sawicka powiedział:

    Ale nam w ten piątek odznak przybyło? Mamy ich tuzin czy kopę? :)
    Pozdrawiam wraz z warszawską Syrenką :)
    Małgorzata Sawicka ostatnio napisała 15 lutego – Dzień FlagiMy Profile

  4. gliko powiedział:

    Zadanie nr 2. Rozwiazanie to 94??

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


*

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

CommentLuv badge