Kino polskie w języku jidysz i kilka kadrów przedwojennej Warszawy

Żydzi mieszkający na ziemiach polskich posługiwali się językiem jidysz. Język ten powstał na bazie XII-wiecznego dialektu dolnoniemieckiego, ale kształtował się aż do XVI wieku. W Europie funkcjonowały dwie jego odmiany: zachodnia, którą posługiwali się Żydzi niemieccy i niderlandzcy, oraz wschodnia, obejmująca swym zasięgiem słowiańską część Europy.

Dziś językiem tym posługują się nieliczne wspólnoty religijnych Żydów w Izraelu i w Stanach Zjednoczonych. W jidysz tworzył Izaac Bashevis Singer, laureat literackiej Nagrody Nobla z 1978 roku.

Odbierając Nagrodę Nobla, Isaac Bashevis Singer powiedział: Ludzie pytają mnie często – dlaczego pisze pan w wymierającym języku? Chciałbym wyjaśnić to w kilku słowach. Przede wszystkim, lubię pisać opowieści o duchach. A nic tak nie pasuje do ducha, jak wymierający język. Im bardziej martwy jest język, tym żywszy jest duch. Duchy kochają jidysz, wszystkie w nim mówią. Po drugie, wierzę w zmartwychwstanie. Jestem pewien, że Mesjasz wkrótce nadejdzie i miliony mówiących w jidysz ciał powstaną pewnego dnia z grobów, a ich pierwsze pytanie będzie brzmiało „Czy jest do przeczytania jakaś nowa książka w jidysz?”

Choć dzisiaj jidysz wydaje się językiem niemal martwym, w okresie międzywojennym gwara żydowska była w powszechnym użyciu, i to mimo nasilonego od XIX wieku procesu asymilacji. Jidysz był nie tylko językiem codziennej komunikacji, ale także językiem kultury – na przełomie XIX i XX wieku powstała w tym języku bogata literatura, tworzono również filmy w jidysz. Część z nich zachowała się do dzisiaj. Jednym z najbardziej popularnych była żydowska komedia muzyczna „Judeł gra na skrzypcach”.

YouTube Preview Image

Do znanych filmów zrealizowanych w jidysz należy też pozytywnie przyjęty przez krytykę „Dybuk”, opowiadający historię niespełnionej miłości między dwojgiem młodych chasydów.

Jednym z ostatnich akcentów kina polskiego w języku jidysz był pięcioczęściowy dokument o życiu Żydów w II Rzeczypospolitej. W skład cyklu wchodzi film dokumentalny „Dzień w Warszawie„, zawierający migawki z życia przedwojennej żydowskiej Warszawy. Koniecznie obejrzyjcie anglojęzyczną wersję dokumentu, nakręconego w przededniu II wojny światowej, w 1939 roku.

YouTube Preview Image

Które z migawek wydają się wam znajome? O jakich miejscach związanych z judaizmem i życiem Żydów warszawskich  mówi lektor?

 

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


*

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

CommentLuv badge
css.php