Koniec !!

Projekt pt. ” Architektura mazurskiej wsi ” pod opieką pani Renaty Moroz przygotowali następujący uczniowie:
2c:
1. Adrian Szypulski
2. Patryk Karpiński
3. Patryk Muszyński
4. Hubert Węgłowski
5. Urszula Tarasiuk
6. Jarosław Kowalewski
7. Aleksandra Gudajtis

2e :
1. Hubert Wilk
2. Krystian Reska

 

Architektura mazurskiej wsi

Przygotowali : Adrian Szypulski , Patryk Karpiński, Jarosław Kowalewski, Patryk Muszyński.

Źródło : Wikipedia

Typowa historyczna zabudowa wiejska składała się przede wszystkim z kościoła z wieżą posadowionego w centrum wsi, karczmy, folwarku oraz regularnej kępy drzew na wzniesieniu gdzie znajdował się cmentarz. Typowymi obiektami w mazurskich wsiach były także budynki kuźni, wiatraka, remizy strażackiej, młyna i szkoły. Najwięcej wsi czynszowych powstało na podstawie przywileju lokacyjnego.

Cechy wyróżniające budownictwo mazurskie to przede wszystkim:

  • Budynki drewniane w rzucie prostokątnym,Chaty drewniane na planie krzyża,
  • Zabudowa z czerwonej cegły z dachami krytymi dachówką,
  • Dach dwuspadzisty,
  • Ściany wykonane z dobrego materiału,
  • Drzwi wejściowe znajdują się w ścianie dłuższej,
  • Zdobnictwo jest oszczędne.

Zdobione były drzwi, szczyty i okienne obramienia. Nowsze budynki mieszkalne często wyposażone są w ganki.

Przed wiekami mazurskie chaty budowano na zrąb. Szczyty domów modelowano za pomocą układu desek. Szkielet był z belek a ściany okładano deskami. Dach kryto trzciną, słomą lub gontem. Krokwie ozdabiano np. głową końską. Okiennice ozdabiane były wycięciami. Domy budowano z podcieniem. Jednym z charakterystycznych elementów budownictwa wiejskiego była tzw. ciemna kuchnia. Cechą charakterystyczną mazurskiej zagrody chłopskiej było oddzielne położenie budynku mieszkalnego od zabudowań gospodarczych. Jedynie w biedniejszych zagrodach stawiano jeden budynek mieszkalno-inwentarski.

Mazurskie wsie miały kształt ulicówek – położonych wzdłuż drogi, rzeki albo, rzadziej, kształty owalne – gdy chałupy budowano wokół np. kościoła lub stawu.

W II połowie XIX wieku budownictwo murowane zaczęło wypierać drewniane. Powstawały charakterystyczne budynki mieszkalne i użytkowe z czerwonej cegły. Za panowania gauleitera Ericha Kocha w latach 30 XX wieku masowo powstawały charakterystyczne końcówki – niewielkie, parterowe domki pokryte tynkiem z dwuspadzistym dachem o charakterystycznej linii z lekko wklęsłymi bokami.

Wyposażenie wnętrz

Wyposażenie chałup zależne było od zamożności gospodarzy. Wnętrza jednoizbowe podzielone były na obszerną izbę, do której wchodziło się przez sień oraz komorę i zapiecek. Izba pełniła jednocześnie funkcje kuchenne i sypialne oraz jako pomieszczenie dziennego pobytu. Na meble składały się łóżka (od najprostszych pryczy, po okazałe z baldachimem – czyli podniebiem. Do spania wykorzystywane były także ławy skrzyniowe – ślubanki, w których mieściła się pościel. Głównym elementem wnętrza był ogromny piec. W drugiej połowie XIX wieku do mazurskich chałup zawitały przyozdobione firankami i koronkami kredensy. Pod oknem znajdował się stół, malowane ławy i krzesła zydle zdobione ażurowymi motywami koniczynek, serduszek, lub półksiężyców. Przy stołach zbierały się rodziny do spożywania posiłków. Jedzono drewnianymi łyżkami z jednej lub kilku cynowych bądź glinianych naczyń. Niemowlęta przebywały w kołyskach a dziadkowie zajmowali zapiecek. Odzież przechowywano w zdobionych skrzyniach, które później zastąpiły komody a następnie upiększane motywami roślinnymi szafy. Ściany domów w późniejszym okresie malowano wapnem.

 

 

Pazdury.

Pazdur – pionowa, drewniana ozdoba umieszczana na kalenicy dachu, na skrajnych krokwiach, występująca najczęściej w dawnym wiejskim budownictwie na obszarze Małopolski. Zwykle ma postać kręgla w kształcie lilii lub tulipana (na Podhalu) oraz krzyża lub grotu (na Sądecczyźnie). W innych częściach Polski ich odpowiednikiem są śparogi. Oto przykłady pazdurów.

Przygotował Krystian Reska

Źródło: „Ełk z dziejów miast i powiatów.”

Architektura Warmii i Mazur – współczesne spojrzenia na tradycję

Źródło : Portal dla architektów

Przygotowali : Adrian Szypulski, Patryk Muszyński, Patryk Karpiński, Jarosław Kowalewski, Aleksandra Gudajtis, Hubert Węgłowski.

Aby zobaczyć zdjęcia proszę na nie kliknąć

Architektura Warmii i Mazur – współczesne spojrzenia na tradycję


Rys.1. Przykład ulicówki

Kształtowany przez wieki obszar Warmii i Mazur, nazywany często „Krainą tysiąca jezior”, stanowi malowniczy krajobraz, gdzie „strażnicy krajobrazu” w mądry i przemyślany sposób starali się przez lata kształtować jego przestrzeń, dbając o jego historyczne dziedzictwo. Region ten, słynący ze swej złożonej i zawiłej historii styku różnorodnych kultur, posiada niezwykle zróżnicowane ukształtowanie terenu, umiejętnie przeplatane zagrodami drewnianych oraz murowanych gospodarstw. Ukształtowany regionalizm pozwolił na wytworzenie się i kształtowanie własnej tożsamości regionu, a tym samym na wykrystalizowanie wzorców tradycyjnych form architektury, z których czerpać może współczesny projektant. Wiele lat dyscypliny, rygorystycznych przepisów i dbałości o to, co „nasze”, to kolebka, na której dziś powstają nowe, świeże interpretacje dawnych tradycji. Ponadto, atrakcyjność krajobrazu tej części północnej Polski stanowią przede wszystkim liczne skupiska jezior oraz rozległe tereny zielone. Specyfika genius loci tej części naszego kraju, zachęca do odwiedzania terenów Warmii i Mazur i obcowania z ich urokami.

Słowem kluczowym, którego nie sposób pominąć, mówiąc o omawianych terenach jest wieś. Pozostawmy definiowanie o szczegółowe określanie tego wyrażenia literaturze, a przyjrzyjmy się bliżej jak wyraźnym i spójnym elementem pejzażu warmińsko-mazurskiego są położone pomiędzy zielonymi wzgórzami i zbiornikami wodnymi osady. Obowiązujące na tych terenach przez długie lata restrykcyjne prawo pruskie, określające ściśle charakter, usytuowanie czy też wysokość zabudowy pozwoliło na wytworzenie się charakterystycznych elementów pejzażu warmińsko-mazurskiego, a tym samym silne zdefiniowanie krajobrazu poprzez osadnictwo . Ujednolicenie zabudowy oraz stosunkowo jednorodne jej sytuowanie na poszczególnych działkach, zaowocowały regularnym i harmonijnym krajobrazem.


Rys.2. Przykład ulicówki nadjeziornej

Dzięki temu przez lata historii wykrystalizowały się charakterystyczne układy przestrzenne wsi warmińsko-mazurskich, rozpoczynając od zabudowań działek wzdłuż głównych ulic, typowych dla osadnictwa krzyżackiego, czyli wsi ulicowych. Kolejnym etapem rozwoju były bardziej owalne układy przestrzenne, sytuowane wzdłuż dwóch dróg połączonych na wjeździe oraz wyjeździe, czyli wsie owalnicowe . Wsie ulicówki, jako podstawowa forma typowej osady warmińsko – mazurskiej, miały jednak swoje odmiany, uzależnione od ich lokalizacji. Wyróżnić bowiem możemy ulicówki zwykłe oraz ulicówki nadjeziorne, które – jak sama nazwa wskazuje – zlokalizowane były nad zbiornikami wodnymi, z powodu czego zabudowa znajdowała się jedynie po jednej stronie drogi . Bardziej zróżnicowanym w swej formie, późniejszym układem przestrzennym wsi
warmińsko-mazurskich, powstałym w wyniku rozrastania się oraz naturalnych przekształceń ulicówek i wsi owalnicowych, jest wieś wielo różnicowa. Pierwotne układy zostały zniekształcone poprzez liczne, dodatkowe drogi poprzeczne, rozwidlenia oraz bardziej różnorodne kształty samych gospodarstw. Powstały w ten sposób osady o bardziej skomplikowanych strukturach. Zaznaczyć należy, iż przemiany te spotykały przede wszystkim duże osady parafialne bądź gminne .


Rys.3. Przykład wsi owalnicowej


Rys.4. Przykład wielu różnicowej

Wgryzając się nieco dalej w krajobraz Warmii i Mazur, znajdziemy się już nie tylko na zielonych wzgórzach bądź charakterystycznych kompilacjach osad, ale również przyglądając się pojedynczej działce, będącej niewielkim trybem tej tradycyjnej machiny okaże się, iż również tutaj tradycja odcisnęła swój symbol.

Bowiem odnaleźć możemy tutaj dwa sposoby sytuowania zabudowy na działkach zagrodowych. Pierwszy, eksponujący frontową elewacją domów mieszkalnych, to typ kalenicowy. Wówczas budynek usytuowany był kalenicą równolegle do drogi, dzięki czemu głównym elementem fasady było wejście do domu, zwykle ozdabiane gankiem. Drugim sposobem był typ zabudowy szczytowej. W takim ułożeniu elewację frontową stanowił szczyt budynku z ozdobną stolarką drewnianą, a kalenica przebiegała prostopadle do drogi. Zdarzały się również obszary, na których wyróżnione powyżej typy zabudowy mieszały się za sobą tworząc zabudowę szczytowo-kalenicową, wzbogaconą licznymi ogrodami użytkowymi oraz sadami.

Pomimo, iż obszar Warmii i Mazur uchronił się przed wszechobecną industrializacją, a tym samym wprowadzaniem licznej architektury przemysłowej, nie udało się zachować w całości dawnej tradycyjnej architektury przed niszczycielskim działaniem czasów nowożytnych. Choć do dziś wjeżdżając do wnętrza wybranej osady wyraźnie zarysują się na horyzoncie dominanty w postaci wież kościelnych, jasno i klarownie odczytamy rodzaj struktury przestrzennej oraz subtelną sylwetę wsi, to wiele strat w tradycyjnej zabudowie poczyniły degradacja oraz przekształcenia istniejącej architektury w ośrodki rekreacyjne, ośrodki wczasowe, czy też gospodarstwa agroturystyczne, pozostające bez związku z lokalnymi obyczajami i tradycjami.

Jednakże, pomimo tych nielicznych negatywnych incydentów, w krajobrazie Warmii i Mazur do dziś odnaleźć możemy sztandarowe przykłady zarówno architektury drewnianej, jak i murowanej. Bogata stolarka, oryginalne zdobnictwo, typowe tradycyjne materiały budowlane czy też żywe przykłady tradycyjnego rzemiosła budowlanego, są dziś obecne na tych ziemiach. Architektura drewniana stanowi zabudowę starszą. Dopiero XIX wiek przyniósł na tereny warmińsko-mazurskie zabudowę murowaną.

Architektura drewniana to przede wszystkim domy wykonane w konstrukcji wieńcowej., które czasem kryte były słomą lub trzciną, ale w znakomitej większości, jako materiał dachu wybierano dachówkę ceramiczną- zwykle esówkę . Kwestią bezsporną tutejszej architektury był kąt dachu, który zawsze wynosił ok 45o (odchylenia od tej reguły nie przekraczały zwykle 2-3o). Bardzo charakterystycznym elementem domów drewnianych były tak zwane podcienia szczytowe. Podcienia te występują jedynie na terenach Warmii i Mazur, ze względu na charakterystyczną konstrukcję detalu. Znajdujące się pod podcieniem bogato zdobione słupy, nie stanowią elementów konstrukcyjnych wysuniętej ściany i nie dźwigają one ciężaru dachu. Dodatkowo nie mają one również funkcji użytkowej, ponieważ odległość wysunięcia poddasza poza lico parteru wynosiła około 20 – 60 cm .


Rys.5. Przykład tradycyjnego domu drewnianego


Rys.6. Przykład podcienia szczytowego w domu


Rys.7. Przykład domu murowanego


Rys.8. Przykład domu murowanego

 

css.php