Lektury dla Tolerancji

Nowy cykl z serii „Lektury dla Tolerancji”, będą to książki, które w mądry i ciekawy sposób pokazują dzieciom i młodzieży świat równościowy, różnorodny i wielokulturowy.

Polecam także filmy o książkach dla dzieci:

1. TEDx „Missing Adventures: Diversity and Children’s Literature” | Brynn Welch   TUTAJ

 

******

 27 października 2017   [W tym roku właśnie dziś przyznajemy Nagrodę "Za naprawianie świata" im. Ireny Sendlerowej ]

 

Odsłona 15.  „Damy, dziewuchy, dziewczyny. Historia w spódnicy”

Autorka: Anna Dziewit-Meller

Ilustracje:

Wydawnictwo: Znak

damy

Opis wydawcy: „Cześć, jestem Heńka. Chcę Ci przedstawić moje koleżanki. Już dawno nikt ich nie odwiedzał, a mają mnóstwo fantastycznych historii w zanadrzu. Dziesięciolatka na tronie, rymopiska, pierwsza kobieta chirurg, alpinistka, kobieta szpieg… Bohaterki i buntowniczki. Na pewno się polubicie! Bo możesz być jak one.
W książce występują:
Anna Henryka Pustowójtówna – dziewczyna z powstania styczniowego
Izabela Czartoryska – niestrudzona kolekcjonerka osobliwości
Krystyna Krahelska – bez której nie byłoby warszawskiej Syrenki
Krystyna Skarbek – agentka, która wyprzedziła Jamesa Bonda
…i wiele innych dziewczyn, które nie uznają słowa „niemożliwe”!”

 

Dla nas bardzo ważne, że w książce opisana jest także historia Ireny Sendlerowej ( która nawet znalazła się na okładce).

 

Polecamy lekturę do rozmów na temat: ról płciowych, stereotypów dotyczących płci, zagadnień i lekcji herstorycznych.

 

Materiały dydaktyczne:

O gender i innych potworach. Magdalena Środa. wyd. Czarna Owca.

Kobiety i władza. Magdalena Środka. wyd. W.A.B

 

 

******

15 października 2017  [ Światowy Dzień Solidarności z Uchodźcami]

Odsłona 14: „Chłopiec z Lampedusy”

Autor: Rafał Witek

Ilustracje: Joanna Rusinek

Wydawnictwo: Literatura

Chłopiec z Lampedusy

 

Opis wydawcy: ” Autor Rafał Witek: Ta opowieść jest wymyślona. Ale chłopiec podobny do jej bohatera istnieje naprawdę. W lutym 2015 roku – razem z innymi uciekinierami z Erytrei – Tandżin dotarł na włoską wyspę Lampedusę. Miał wtedy jedenaście lat.

Gdy dziennikarze zapytali Tandżina o rodzinę, chłopiec odparł: „No mama. No papa. All alone”.

Te słowa sprawiły, że nie mogłem przestać o Tandżinie myśleć. I stworzyłem tę historię. Trochę dla niego, a trochę dla wszystkich dzieci w podobnej sytuacji – zmuszonych do opuszczenia swoich krajów, narażonych na trudy tułaczki, samotnie przemierzających świat w poszukiwaniu bezpiecznego domu.”

 

Polecamy lekturę do wprowadzenia tematyki: migracji, uchodźców.

 

Materiały dydaktyczne:

Punkty widzenia. Klub Dobrej rozmowy. CEO. Warszawa 2017

projekt: PoczytajMy o migracjach – TUTAJ

Nowa sąsiadka. Nowy sąsiad. scenariusz lekcji. Olga Gronowska-Pszczoła, Małgorzata Juszczyk  TUTAJ

******

10 października 2017    [dziś  Światowy Dzień Zdrowia Psychicznego ]

Odsłona 13:  „Inny niż wszyscy” 

Autorka: Perr Nilsson

Ilustracje: Pija Lindenbaum

Wydawnictwo: Zakamarki

innyniżwszyscy

 

Opis wydawcy: „W klasie Dawida jest chłopiec z zespołem Aspergera. Pani mówi, że to nie choroba. Skoro nie, to dlaczego ma taką dziwną nazwę? To prawda, że Oskar zachowuje się trochę inaczej niż wszyscy. Ale czy Dawid nie jest czasem do niego podobny? I czy to znaczy, że też nie jest zupełnie normalny? A w ogóle, co to znaczy być normalnym?  Świetne opowiadanie o inności, normalności i relacjach w klasie z perspektywy 9-10-letniego chłopca. Na poważnie i z humorem.”

Polecamy lekturę do rozmów na temat:  zdrowie psychiczne, inność, wykluczenie, inkluzja.

Materiały dydaktyczne:

Ubóstwo i niepełnosprawność. Scenariusz lekcji. Małgorzata Rusiłowicz. TUTAJ

 

*******

3 października 2017    [ po długiej przerwie wracamy, dziś Czarny Protest, więc lektura o kobietach]

Odsłona 12:  „Małe Wielkie Kobietki” 

Autorka: Aleksandra Polewska

ilustracje: Ola Krzanowska

wydawnictwo: Czerwony Konik

okladka Wielkie male kobietki

Opis wydawcy:  „Zbiór opowiadań o dzieciństwie słynnych kobiet. Jak dorastały Agata Christie, Coco Chanel, Edith Piaf, Audrey Hepburn oraz Maria Skłodowska-Curie? Skąd wzięły się ich pasje i zainteresowania, jak zaczęły się ich kariery? Autorka w pięciu ciepłych opowiadaniach zdradza tajemnice z życia małych bohaterek. Całość wzbogacona jest notkami biograficznymi, z których czytelnicy dowiedzą się, gdzie kończą się fakty a zaczyna literacka fikcja. Inspiracja dla każdej młodej damy zamierzającej dokonać w przyszłości wielkich rzeczy.”

 

Polecamy lekturę do rozmów na temat: ról płciowych, stereotypów dotyczących płci, zagadnień i lekcji herstorycznych.

Materiały dydaktyczne:

Kobieta i świat biedy. Równouprawnienie a rozwój. Iwona Kryczka. CEO, TUTAJ

Kobieta i świat biedy. Bożenna Sucharska. CEO. TUTAJ

 

 

******

30 stycznia 2017   

Odsłona 11: „Podróż

Autorka:  Franceska Sanna

Wydawnictwo: kultura gniewu

podroz

Opis wydawcy:  „Jak to jest, kiedy trzeba zostawić wszystko za sobą i podróżować tysiące kilometrów do obcych i dziwnych miejsc? Mama z dwójką dzieci wybierają się w taką podróż. Podróż pełną strachu przed nieznanym, ale też wielkich nadziei.

Francesca Sanna stworzyła historię opartą na jej spotkaniach z ludźmi, którzy musieli szukać nowych domów. Powstała opowiedziana z perspektywy dziecka piękna książka o doświadczeniu będącym we współczesnym świecie udziałem wielu osób.”

Podróż2Mimo, że ani okładka z pięknymi ilustracjami, ani tytuł nie wskazują na to, że książka ta mówi o sprawach trudnych, strasznych i bolesnych, to głównym jej tematem jest uchodźstwo. To jest taka książka, które powinna znajdować się w każdym domu. Bo to książka, która opisuje zjawisko ostatnio bardzo obecne w wielu rozmowach, mediach i debatach publicznych. Pozwoli ona włączyć do tych rozmów dzieci, by lepiej mogły zrozumieć z czym związane jest bycie uchodźcą.

Tym razem widzimy uchodźstwo opisane i widziane oczami dziecka. Sama autorka pisze, że to książka powstała w wyniku jej kontaktu z dziećmi uchodźczymi. Ona tylko przeniosła ich historię na papier. Po tym jak wojna odbiera im tatę, mama i dzieci oczarowane wizją innych, pięknych i co najważniejsze bezpiecznych krain, postanawiają wyruszyć w tytułową podróż. Jednak zanim tam dotrą czeka ich długa podróż. Co ich czeka w drodze do tej bezpiecznej krainy? To właśnie opowiada ta historia.

„Morze zdaje się nie mieć końca. Opowiadamy wiec sobie nowe historie. O lądzie, do którego płyniemy. gdzie w wielkich zielonych lasach żyją wróżki, które tańczą i uczą nas zaklęć kończących wojnę”

Piękna jest ta historia i piękne są do niej ilustracje. Dzięki nim też historia tej podróży staje się bardzo baśniowa, ale nie traci nic z prawdziwości.

 

Polecamy lekturę do wprowadzenia tematyki: migracji, uchodźców.

 

Materiały dydaktyczne:

Drama w edukacji o uchodźcach i uchodźczyniach. Dominika Cieślikowska , Małgorzata Winiarek-Kołucka , Martyna Markiewicz. Wydawca: Stowarzyszenie Praktyków Dramy STOP-KLATKA, Warszawa, 2016

Mahraba. Uchodźczynie i uchodźcy. Przewodnik dla kadry pedagogicznej Wyd. Nomada, Wrocław 2016

„Rozmawiajmy o uchodźcach. Globalnie- lokalnie o migracjach” CEO,  Warszawa 2016

„Rozmawiajmy o uchodźcach. Migracje i wielokulturowość” CEO, Warszawa 2016

 

******

25 listopada zaczyna się  Kampania 16 Dni Akcji Przeciw Przemocy ze względu na Płeć, dlatego dziś nowa lektura.

 

Odsłona 10: „Grzeczna

Autorka: Gro Dahle

Ilustracje: Svein Nyhus

Wydawnictwo: EneDueRabe

grzeczna-u-iext3788541

Opis wydawcy:  „Mała Lusia jest tak grzeczna, tak grzeczna. Tak grzeczna, że aż pewnego dnia znika. „Grzeczna” to kolejna, po „Włosach  mamy”, książka pary autorka i ilustrator: Gro Dahle i Sveina Nyhusa. Opowieść o dziewczynce, która staje się niewidoczna, ponieważ  nie wolno jej, albo nie ma odwagi, robić nic innego niż to,  o co jest proszona. A prosi się ją by była grzeczna, pilna, śliczna i czyściutka. Czy będąc grzeczną uda się Lusi  znaleźć drogę do siebie samej? „Grzeczna” to poetycka, skłaniająca do refleksji,  książka, którą łatwo zrozumieją małe dzieci wcielając się w postać Lusi, a starsze dzieci i dorośli dostrzegą symbolikę i przesłanie w tekście.
Dahle wyczarowuje opowieść sugestywnym rytmem i poetyckimi obrazami, tworzy wyjątkowy nastrój za pomocą codziennych, rozpoznawalnych słów. Obrazy w książce jeszcze bardziej przemawiają, niż słowa. Ilustrator Svein Nyhus rysuje miękko i słodko, dziko i mocno. Podwójny efekt jest silny – i oryginalny.„Grzeczna” to ważna książka. Jest poza tym piękna i zabawna! Książka otrzymała nagrodę Brage w 2002 r. za najlepszą książkę dziecięcą.”

grzeczna2To bardzo ważna i mądra lektura, szczególnie w ostatnich czasach, kiedy kobiety w Polsce wychodzą na ulice i wzmacniają swój głos. Ta książka pozwala zacząć edukację o roli kobiet w społeczeństwie od bardzo wczesnych lat. Ale uczciwie uprzedzam, że to nie jest łatwa lektura, jej przekaz nie jest oczywisty, choć chyba dzieci widzą w niej więcej niż my. Lusia jest dziewczynką, która znika w ścianie, bo nigdy nie pozwolono jej być sobą, wyrażać jasno swoje poglądy. Żeby wrócić do swojego świata Lusia musi znaleźć w sobie siłę by się „przebić przez ścianę”. Kiedy to się dzieje, jej głos jest silniejszy niż kiedykolwiek, sprawa, że Lusia znów jest widoczna dla innych, a w jej ślady idą inne kobiety w tym jej babcia.

 

I mimo, że niektórzy tak to odbirajągrzeczna1, przekaz tej książki nie jest taki, żeby być niegrzeczną, brudną i głośną. Przekaz jest taki, żeby nie bać się wyrażać siebie, mieć odwagę mówić głośno NIE  i, że każdy głos jest ważny. Czytajcie tę książkę z córkami, uczennicami, ale i synami, uczniami, mężami i ojcami. Pokażcie im jak ważny jest głos kobiecy w przestrzeni publicznej, w mediach, na ulicy, w szkole, w domu!

 

 

Polecamy lekturę do wprowadzenia tematyki: praw kobiet, „herstory”, równości wobec płci

 

Bibliografia:  

Ślepa na płeć – Edukacja równościowa po polsku. Raport Krytyczny. Fundacja Feminoteka.

Materiały dydaktyczne:

Edukacja do równości, czy trening uległości? Czy polskie podręczniki respektują zasadę równości płci ? Anna Walasik

http://www.bezuprzedzen.org/doc/edukacja_do_rownosci.pdf

 

******

20 czerwca obchodzimy Światowy Dzień Uchodźcy, z tej okazji nowa lektura tolerancji o uchodźcach- hipopotamach.

 

Odsłona 9: „Elmer i hipopotamy.”

Autor: David McKee

Wydawnictwo: Papilon, 2011

elmer-i-hipopotamy-b-iext2280314         elmer2

 

Elmer to słoń w kratkę. Każda książeczka o jego przygodach mówi o oswajaniu odmienności, bo jak się jest słoniem w kratkę między szarymi słoniami ma się wiele przygód.

Jednak tym razem Elmer ma poważniejsze zadanie niż rozśmieszać swoich kolegów. W dolinie słoni pojawiają się nagle hipopotamy i nie wszystkim się to podoba. Słonie nie chcą nowych przybyszów, na początku są na prawdę rozzłoszczone. Przecież w dolinie słoni nie ma miejsca dla wszystkich. Elmer wchodzi w rolę negocjatora i rozmawia z hipopotamami. Okazuje się, że w ich dolinie wyschła rzeka i hipopotamy nie mogą już tam żyć.

Przed Elmerem trudne zadanie chce pomóc przybyszom dotkniętym suszą, a ma przeciw sobie stado słoni, które uważają, że hipopotamy powinny same rozwiązać swoje problemy. Jednak Elmer dobrze wie, że jeśli im pomogą to problem hipopotamów szybciej się rozwiąże. Przecież hipopotamy nie mają trąb. W końcu to co zjednoczy zwierzęta to wspólna praca i wspólny cel.

To książka o tym jak trudno nam przyjąć obcych, jak trudno dostrzec, że ich problemy są  też naszymi problemami. To też książka odwadze- o słoniu, który nie boi się wyzwań i nowych sytuacji. Warto ją przeczytać z dziećmi i porozmawiać o tym czemu ludzie opuszczają swoje domy- „doliny”, czemu tak trudno nam ich przyjąć, dlaczego nie czujemy się odpowiedzialni za problemy innych.

 

Polecamy lekturę do wprowadzenia tematyki: migracji, uchodźców, konfliktów, a także globalnej odpowiedzialności.

Bibliografia:   Uchodźcy: podręcznik dla osób pracujących z uchodźcami, Halina Grzymała- Moszczyńska. NOMOS

Materiały dydaktyczne:

Drama w edukacji o uchodźcach i uchodźczyniach. Dominika Cieślikowska Małgorzata Winiarek-Kołucka Martyna Markiewicz. Wydawca: Stowarzyszenie Praktyków Dramy STOP-KLATKA, Warszawa, 2016

Mahraba. Uchodźczynie i uchodźcy. Przewodnik dla kadry pedagogicznej Wyd. Nomada, Wrocław 2016

 

 

*****

Trochę spóźnione, 9 czerwca 2016,  ale specjalnie na Dzień Dziecka nowa odsłona Lektur dla Tolerancji. Przed wakacjami na pewno przydadzą się nowe lektury. Nie zapomnijcie ich wziąć ze sobą w podróż. Tę konkretną koniecznie jeśli wybieracie się do innego kraju czy regionu, gdzie doświadczycie odmienności kulturowej czy różnorodności.

 

Odsłona 8:  „Niebieska Niedźwiedzica”
autorka: Joanna M. Chmielewska
ilustracje:. Joan Jung
Wydawnictwo Bajka, 2012

 

images-3

 

Bohaterką prezentowanej dziś książki jest mała niedźwiedzica o imieniu Azul, mieszkająca wraz z rodzicami w niedźwiedziej krainie. Azul różni się od innych niedźwiedzich dzieci, bo  jest… niebieska. Azul i jej rodzicom, jak się możecie domyślić,  nie jest łatwo w swojej krainie. Azul jest inna, jest innego koloru. I mimo, że jest kochana i bardzo wychwalana przez rodziców nie znajduje tego samego u innych niedźwiedzi z krainy. Inne niedźwiedzie widzą w niej kogoś odmiennego, dają dobre rady jak uczynić jej futro brązowe (wystawić na słońce), z odrazą odwracają głowę, lub po prostu nie cimages-5hcą się z nią bawić.

Ważną postacią w tej bajce jest król krainy niedźwiedzi, mocno metaforyczna postać przedstawiająca tak naprawdę grupę większościową i tzw. normę. To właśnie on nazywa Azul „dziwadłem”, to on nie widzi w niej prawdziwego niedźwiedzia, bo przecież prawdziwe są brązowe, szare lub czarne. To od wydaje nowy Regulamin Zawodów, który wyklucza Azul z zawodów w łowieniu ryb. Po nitce do kłębka, Azul doświadcza tak wiele cierpienia, że postanawia opuścić swoją krainę. Jedzie tam, gdzie żyją żółte krokodyle, pasiaste hipopotamy i bezogoniaste lwy. Tam jest akceptowana taka jaka jest. I mimo, że w tej krainie jest szczęśliwa to jednak nadal tęskniąca za swoim krajem, jego zapachem, kolorem i smakami (miodu).

„Niebieska Niedźwiedzica” to książka o wykluczeniu. O wykluczeniu ze względu na kolor skóry, a dokładnie futra. Jest też o tym jaki zysk płynie z różnorodności i, że krainy – kraje, narody, które jej nie doceniają skazane są na „szarą” lub bezbarwną rzeczywistość.  Niebieska niedźwiedzica to także książka o mowie nienawiści i tego jaką krzywdę wyrządza. Ale najbardziej i najmocniej jest  o empatii i o wrażliwości na drugiego człowieka – niedźwiedzia. O tym jakie zło płynie z tego, gdy zgubimy „okulary wrażliwości” umożliwiające nam widzenie jednostki, współodczuwanie, otwartość na odmienność i przede wszystkim odrzucenie naszej normy jako jedynej właściwej.

 

Polecamy do rozmowy z dziećmi na temat: wykluczenia, dyskryminacji, różnorodności.

Polecane lektury: „Kompasik. Edukacja na rzecz prawa człowieka w pracy z dziećmi”. praca zbiorowa. wyd. CODN

 

*****

10 grudnia obchodzimy Międzynarodowy Dzień Praw Człowieka, z tej okazji nowa lektura dla tolerancji.

Odsłona 7:  „Masz prawo człowieku”
oprac. tekstu: Małgorzata Węgrzecka, Iwona Zabielska – Stadnik
ilustracje:. Anita Andrzejewska, Jan Bajtlik, Małgorzata Bieńkowska, Marcin Bruchnalski, Iwona Cała, Agata Dudek, Kacper Dudek, Maria Ekier, Piotr Fąfrowicz, Anita Graboś, Tomasz Kozłowski, Krystyna Lipka-Sztarbałło, Piotr Nagin, Małgorzata Nowak, Andrzej Pilichowski-Ragno, Joanna Rusinek
Wydawnictwo Tamaryn, 2014

masz prawo masz prawo1 maszprawa.jpg

„Masz prawa, człowieku” to lektura przeznaczona dla dzieci, mimo, że wcale nie koncentruje się na prawach dziecka. Jej celem jest pokazanie i podkreśleniem, że dziecko jest człowiekiem , że wszystkie zawarte w książce prawa go dotyczą. Jak opowiadać przystępnie o prawach dzieciom? Autorzy zgodnie postanowili, ze najlepiej przez ilustrację.  Dlatego w notce wydawcy możemy przeczytać: ” Książka „Masz prawa, człowieku” ma rangę projektu, ponieważ to wyjątkowy picture book – zarówno ze względu na ponadczasowe, humanistyczne przesłanie, jak i z powodu unikatowej formy. Książka nawiązuje do artykułów, zapisanych w „Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka”, ale ich interpretacja odbywa się na poziomie wizualnym.”

I rzeczywiście książka to zbiór obrazków, każdy wykonany przez innego artystę lub artystkę, każdy obrazek przestawia inne prawo. Różnorodność stylów artystycznych pozwala także pokazać różnorodność w postrzeganiu świata. Każdy rysunek to swoista prowokacja do zadawania pytań i budowania świadomości tego co daje mi dane prawo.

I zgadam się z wydawcą, że: „ taka publikacja to znakomite narzędzie edukacyjne do budowy hierarchii wartości, najprostsza drogprawa1a do nauki odpowiedniego traktowania innych – ze zrozumieniem, z szacunkiem, z troską i współczuciem. To wreszcie wartościowy wkład w program szkolny i edukację domową i obywatelską, przyczynek do kluczowych, światopoglądowych dyskusji.”

Sprawdźcie sami!

Książkę polecamy uczniom i uczennicom szkół podstawowych, gimnazjalnych, ale także młodzieży i ich opiekunom do wprowadzenia tematu praw człowieka.

 

Podobne w temacie:

„Twoje prawa- ważna sprawa”. Pernilla Stalfelt. wyd. Czarna Owieczka

„Mam prawo i nie zawaham się go użyć!” . Joanna Olech,. ilust. Edgar Bąk. wyd. Wytwórnia, 2014

„Dzieciaki z ulicy Tulipanowej, czyli Prawa Małych i Dużych.” Grzegorz Kasdepke wyd. Jedność, 2008

Materiały dydaktyczne:

„Prawa i wolności w praktyce” Broszura Rady Europy

„Kompas. Edukacja o prawach człowieka w pracy z młodzieżą”. praca zbiorowa. wyd. CODN

„Kompasik. Edukacja na rzecz prawa człowieka w pracy z dziećmi”. praca zbiorowa. wyd. CODN

„ABC praw człowieka kompendium wiedzy dla nauczycieli” , materiały CEO:   http://www.ceo.org.pl/pl/mamyprawo/news/abc-praw-czlowieka-kompendium-dla-nauczycieli

*****

Po wakacyjnej przerwie wracamy z nową odsłoną Lektur dla Tolerancji, odsłona 5 i 6 nawiązują do tematu różnorodności,  uchodźców i przyjmowania innych;

[8 Pażdziernika 2015]

Odsłona 6:  Jak dwie krople wody”. Vanessa Simon- Catelin, Froncois Soutif.  wydawnictwo: EneDueRabe, Poznań 2009

jak dwie krople wody  jak dwie krople wody3  jak dwie krople wody2
Jak rozmawiać z dziećmi o konfliktach i wojnie? Jak wytłumaczyć czemu nie ceni się różnorodności? Czemu ludzie trafiają do więzienia?  Na te pytania pomoże odpowiedzieć dzieciom i młodzieży nasza najnowsza lektura dla tolerancji.

Opowiada ona o dwóch krajach Tu i Tam, w każdym żyją spokojnie dwa narody- Tu, który ma kolor żółty, a Tam – niebieski. W jednym i drugim kraju napędzany jest strach przeciw sobie. „Julku- spryciulku, uważaj kochanie, Tamci pożrą cię na śniadanie!”, „Ninko- kotinko, Tamci cię zjedzą na kanapce z szynką!”

Tylko dzieci nie dostrzegają różnic miedzy sobą i pozostają wolne od uprzedzeń. Stąd bierze się więź miedzy Ninką- dziewczynka z Tam i Julkiem- chłopcem z Tu. W wyniki ich przyjaźni powstaje nowy kolor- zielony, bo jakby nic innego nie może wyjść z połączenia żółtego i niebieskiego. W obu krainach wybucha skandal, dzieci trafiają do więzienia i cała sprawa kończy się wojną – na szczęście wojną kolorów i strzelaniem z farby swoich racji, a nie pociskami.

Czy jest szansa na happy and ? Okazuje się, że jest. Następuje on kiedy dochodzi o konfrontacji i prezydentowie obu krajów przekonują się, że żaden z nich nie jest jednak potworem, ale CZŁOWIEKIEM!  Między krainami nastaje pokój.

Myślicie, że to koniec, niestety nie:

„Po pewnym czasie na plażę wpłynęła obca łódka.

„To straszne! Ludzie Stamtąd! Co nam po takich ludkach?

A tłum wciąż szeptał:

”Uważaj, kolego!”

„Uważaj, kochanie!”

„Oni was pożrą na śniadanie!”

Czy nie brzmi to znajomo? Na myśl od razu przychodzą ostatnie wydarzenia dziejące się w Europie. Mamy za sobą doświadczenie wojny, konfliktu i tego do czego mogą doprowadzić uprzedzenia do jednej grupy etnicznej (eksterminacja żydów w Europie), ale kiedy widzimy „łódź z obcymi” jakbyśmy tego w ogóle nie przeżyli. Dlatego warto przeczytać z młodzieżą tę książkę i zacząć rozmawiać o tym czemu nie lubimy jak się ktoś od nas różni?  Jakie mechanizmy doprowadzają do powstawania uprzedzeń a w konsekwencji do dyskryminujących postaw. Czy „kolor” rzeczywiście ma znaczenie? Kiedy i z jakiego powodu człowiek innego „koloru” staje się potworem? Dlaczego przestajemy widzieć w nim człowieka? Czemu „obcy” to z założenia gorszy, zły?

Polecamy lekturę do wprowadzenia tematyki: różnorodności, konfliktów, uprzedzeń i dyskryminacji. A także uchodźców.

Bibliografia:

Theodosius Dobzhansky, „Różnorodność i równość” wyd. PIW

Materiały dydaktyczne:

Kompas. Edukacja o prawach człowieka w pracy z młodzieżą. praca zbiorowa. wyd. CODN

Kompasik. Edukacja na rzecz prawa człowieka w pracy z dziećmi. praca zbiorowa. wyd. CODN

Antydyskryminacja, pakiet edukacyjny. praca zbiorowa. wyd. CODN

*****

[18 wrzesień 2015]

Odsłona 5:  „Basia i kolega z Haiti.” Zofia Stanecka ilustracje: Marianna Oklejak  wyd. Egmont, Warszawa 2011

basia-i-kolega-z-haiti-pobrane (3)

Tym razem przedstawiamy książkę, która jest na rynku od dłuższego czasu i wchodzi w skład serii książeczek o Basi, która jest w Polsce powszechnie znana i lubiana. Jednak skupiamy się na tej jednej konkretnej, gdyż porusza ona bardzo aktualny dziś temat.

Książka „Basia i kolega z Haiti” to historia o tym jak to jest być migrantem, czy w przypadku Titiego- nowego kolegi z przedszkola Basi uchodźcą. Titi to chłopiec z Haiti, którego rodzina była zmuszona opuścić swój dom i przenieść się do Europy. Titi ma ciemną skórę i nie umie mówić po polsku. Dzieci w grupie Basi nie rozumieją jego zachowania i trudno mu nawiązać z nim kontakt.  Z góry zakładają, że jest z Afryki.

Basia bardzo przeżywa pojawienie się nowego kolegi w przedszkolu nie tylko ze względu na trudności adaptacyjne, ale także z powodów osobistych. Jej najlepsza przyjaciółka Anielka zaprzyjaźniła się z Titim.  Po smutnej rozmowie z mamą, w której Basia dowiaduje się kim jest uchodźca i dlaczego Titiemu jest trudno być w Polsce, Basia postanawia zaprosić kolegę do domu. Nie będę zdradzać zakończenia, ale jedno jest pewne, warto teraz czytać tę książkę z dziećmi (nawet już od 5 roku życia). Uczy ona akceptacji i otwartości na odmienność kulturową a także empatii i wrażliwości. Bez owijania w bawełnę pokazuje co to jest i z czym się wiąże bycie uchodźcą, że spotyka to także dzieci i przede wszystkim co my możemy z tym zrobić.

Tom „Basia i kolega z Haiti” powstał we współpracy z Fundacją Polska-Haiti i dzięki inspiracji jej założycielki, która sama wiele lat temu przyjechała do Polski i doświadczyła trudności w procesie adaptacji. Celem Fundacji Polska-Haiti jest wsparcie rozwoju edukacji na Haiti i działanie na rzecz tolerancji i otwartości. Część dochodu ze sprzedaży książeczki zasiliła Fundację Polska-Haiti.

 

Polecamy książkę do celów edukacyjnych jako  materiał do rozwinięcia tematu migracji i uchodźctwa.

Dodatkowe materiały:   Film edukacyjny:https://www.youtube.com/watch?v=JH3YhOUlQ20

Bibliografia:

„Uchodźcy. podręcznik dla osób pracujących z uchodźcami” Halina Grzymała- Moszczyńska wyd. Nomos

„Muzułmanie i uchodźcy w polskim społeczeństwie” Agnieszka Kosowicz i Agata Marek, wyd. Vox Humana

*****

[15 maja 2015]

Odsłona 4:  „O dzielnych księżniczkach i pięknych królewiczach. Stare baśnie w nowej odsłonie.”  Weronika Jóźwiak  ilustracje: Marta Zabłocka wyd. Stowarzyszenie na Rzecz Rozwoju Zdolności Dzieci i Młodzieży im. A. Gołąba, Zgierz 2015

dzielne

Przedstawiamy nowość.  Stowarzyszenie Zgierz Otwarty od lat zajmuje się propagowaniem idei równości płci, a przede wszystkim walką na rzecz porzucenia powszechnie używanych stereotypów dotyczących płci takich jak: silny, duży, odważny chłopiec- łobuziak, ładna, miła i delikatna dziewczynka-  grzeczna! Książka ta jest jeszcze jednym ich działaniem właśnie na rzecz tych przekonań.  Znalazły się  w niej stare klasyczne baśnie m.in. braci Grimm i Andersena w zupełnie nowej odsłonie. Jakiej?

Ano takiej, że wszystkie postaci w baśniach zamieniły się rolami ze względu na płeć. Mamy więc: Królewicza Śnieżka i krasnoludki, Kopciuszka z macochem i złymi braćmi, Małgosię i Jasia z Dziadem- Jagą, Calineczka, Śpiącego Królewicza, Pięknego i Bestię, Dzielną krawcową oraz Czerwonego Kapturka i dziadka.

Nie znam dorosłego, który by nie uśmiechnął się na widok tych tytułów i stwierdził „ ale świetne”, niestety w większości przypadków uważając to za „świetny” żart lub taki literacki wybryk. No bo jak może być Królewicz Śnieżek? To nie może być na poważnie?

Jednak po przeczytaniu każdej z baśni to wrażenie całkowicie znika. Okazuje się, że nie ma żadnego zgrzytu między rolami jakie przyjmują postacie a zadaniami jakie  przed nimi stawia fabuła bajki.  Wcale nie dziwi fakt, że Małgosia jest tą zaradną, która potrafi zaplanować jak wrócić przez las do domu. Nie pierwszy raz widzimy jak księżniczka siedzi i wpatruje się godzinami w pięknego Śnieżka, który powala swoją urodą.  Znamy z „własnego podwórka” takich Kopciuszków, którzy cierpią, bo nie pozwolono im iść na bal.

Czytając te bajki w nowej odsłonie nie tylko odrywamy w jakie role społeczne wpychani jesteśmy od dziecka, ale także zaczynamy rozumieć ich sens i ukrytą naukę na nowo.

Przyczynkiem powstania tej książki była osobista potrzeba adaptatorki Weroniki Jóźwiak, która w dedykacji napisała: ” Dla mojej córeczki, Róży- żeby wiedziała, że na świecie jest mnóstwo dzielnych krawcowych, tylko nikt o nich nie pisze bajek.”  Na całe szczęście takich książek pojawia się coraz więcej i możemy przeczytać nie tylko o dzielnych krawcowych, ale także dzielnych księżniczkach! Ale to już w następnej odsłonie lektur dla tolerancji!

 

Polecamy książkę do celów edukacyjnych jako ciekawy materiał do rozwinięcia tematu równości płci oraz stereotypów płci.  Zgierz Otwarty przygotował scenariusze lekcji i warsztatów opartych na książce, można  do nich napisać i z nich skorzystać! www.zgierzotwarty.pl

Bibliografia:  Magdalena Środa. O gender i innych potworach;

Raport: Męskość i Kobiecość w lekturach szkolnych. Analiza treści lektur w szkole podstawowej i gimnazjum z perspektywy równości płci.  http://www.punktwidzenia.org.pl/wp-content/uploads/2014/09/Raport-M%C4%99sko%C5%9B%C4%87-i-Kobieco%C5%9B%C4%87-w-lekturach-szkolnych1.pdf

Artykuł:  http://zgierzotwarty.pl/o-dzielnych-ksiezniczkach-i-pieknych-krolewiczach-czyli-nasze-bajki-juz-wydane/

 

*****

[28 kwietnia 2015]

Odsłona 3:  ”Tsatsiki”  Moni Nilsson  ilustracje: Pija Lindenbaum  wyd. Zakamarki    

tsatsiki-i-retzina_420px_rgb tsatsiki

W serii ukazały się:

  1.   „Tsatsiki i Mamuśka”
  2.    „Tsatsiki i tata poławiacz ośmiornic”
  3.    „Tylko Tsatsiki”
  4.    „Tsatsiki i miłość”
  5.    „Tsatsiki i Retzina”

 

 

 

 

Tsatsiki to chłopiec mieszkający ze swoją mama w Szwecji, pozornie nie wyróżniający się niczym specjalnie od swoich rówieśników. Interesuje się dziewczynami, chodzi na karate, robi głupie rzeczy ze swoim najlepszym przyjacielem Perem Hammarem, chodzi do szkoły, kłóci się i godzi z mamuśką. I w sumie mogłoby nie być w tym nic szczególnego, gdyby autorka nie wplatała w każdą z książeczek wątków związanych z tolerancją i antydyskryminacją.

Kiedy poznajemy Tsatsiki’ego w pierwszej książeczce  „Tsatsiki i Mamuśka” ma on 7 lat i właśnie zaczyna swoją przygodę ze szkołą. I już na samym wejściu do nowego środowiska okazuje się, że to co dla Tsatsiki’ego naturalne i normalne dla innych dzieci wydaje się inne i dziwne- zaczynając od jego egzotycznego imienia, które brzmi Tsatsiki- Tsatsiki Johannson, kończąc na tym, że mieszka sam z mamą, która jest liderką w rockowym zespole.

Każda kolejna książeczka to kolejne odsłony „zmagania” się Tsatsiki’ego ze szkołą i światem.  Szczególnie polecamy jednak te dwie:

„Tsatsiki i tata poławiacz ośmiornic” to historia, w której nasz bohater poznaje swojego tatę, który jest Grekiem, nazywa się Anis i jest poławiaczem ośmiornic. Po raz pierwszy ma kontakt z rodzina i kulturą swojego ojca, jakże odmienną od tego do czego przywykł w Szwecji. To książka o odkrywaniu nowej kultury, smaków, zwyczajów, zachowań, ale także o odkrywaniu siebie.

„Tsatsiki i Retzina” ostatnia książka z serii to niezwykły materiał do rozmów o bardziej pogłębionych tematach. Po pierwsze o wykluczeniu i przemocy rówieśniczej, której doświadcza na własnej skórze Tsatsiki. Po drugie o życiu w rodzinie patchworkowej, które nie jest wcale łatwe dla naszego bohatera i wiąże się z wieloma trudnymi emocjami (związane z posiadaniem nowego taty i nowej siostry!). Po trzecie o różnym pochodzeniu społecznym i biedzie, z którą Tsatsiki styka się przygarniając do domu bezdomnego kolegę Moretna.  Po czwarte o odwadze (lub jej braku) i umiejętności mówienia głośno tego co się myśli, mimo, że nie jest to ogólnie akceptowane. Obrazują to dwie sytuacje jedna, gdy Tsatsiki nie ma odwagi przyznać się grupie kibiców, że kibicuje innej drużynie, oraz druga, gdy Mamuśka bierze udział w marszu przeciw rasizmowi i dostaje pogróżki od nazistów.

Polecamy te książki do celów edukacyjnych jako ciekawy materiał do rozwinięcia tematów: różne modele rodziny, dwukulturowość, rodzina patchworkowa, mowa nienawiści, rasizm,  przemoc rówieśnicza, uchodźcy oraz szeroko rozumiana różnorodność społeczna!

 

Podobne w temacie:

To wszystko rodzina!  Alexandra Maxeiner  wyd. Czarna Owca

Różni, ale tacy sami! Książka o tolerancji!  Pernilla Stalfelt  wyd. Czarna Owca

Bibliografia:

„Dyskryminacja w szkole, obecność nieusprawiedliwiona” O budowaniu edukacji antydyskryminacyjnej w systemie edukacji formalnej w Polsce. Raport z badań; red. Katarzyna Gawlicz, Paweł Rudnicki i Marcina Starnawski; http://www.tea.org.pl/userfiles/raporty/raport_tea_dyskryminacja_w_szkole.pdf

 

****

[ 15 kwietnia 2015]

Odsłona 2: „Jedno oko na Maroko” Tomasz Kwaśniewski, fot. Anna Bedyńska wyd. Czarna Owieczka

jedno_oko_na_maroko

Ta książka idealnie wpasowuje się w nasz cykl -  w mądry sposób pokazuje dzieciom i młodzieży świat różnorodny! Wspiera ciekawość świata i uczy TOLERANCJI!

„Jedno oko na Maroko” to zbiór wywiadów z „ciekawymi” ludźmi. Dlaczego „ciekawymi” a nie ciekawymi? Bo są to osoby, które prowadzą zwykłe, normalne życie, a jednocześnie wyróżniają się w jakiś sposób swoim stylem bycia, profesją, wyglądem, czy życiowymi wyborami. Rozmówcami są zarówno osoby znane takie jak: ksiądz Adam Boniecki i kulturysta Marcin Łapucki, jak i galeria osób mniej lub bardziej kontrowersyjnych:  Ania bez rąk,  Edyta szykująca się do zmiany płci, Edmund z kryminalną przeszłością,  bezdomny Zygmunt,  Lech nudysta, niewidomy Marek, bliźniacy Tomasz i Paweł,  i wiele innych.  Cechą wspólną wszystkich bohaterów jest wyjątkowość oraz odwaga mówienia o sobie!

Niezwykłą wartość książce nadaje pozorna naiwność zadawanych przez autora pytań, (zresztą znanego redaktora Gazety Wyborczej), które poruszają bardzo ważne kwestie. Znajdziemy tam rozmowę o Bogu, o odmienności, o dyskryminacji, o szukaniu samego siebie, ale i o tym czy nudyście nie wchodzi piasek do pupy na plaży.

Przyczynkiem do powstania książki była ciekawość autor, co fantastycznie oddaje jego wstęp:

„Jak byłem mały i widziałem na ulicy kogoś niewidomego, bez nogi, bez ręki, na wózku, kogoś tak białego, że jakby bez koloru, całego w tatuażach, bardzo grubego, umięśnionego…  szarpałem mamę, szarpałem tatę, za nogawkę, za rękaw…

- A dlaczego ten Pan, ta Pani… – pytałem podekscytowany.

I się gapiłem.

Gapiłem.

Gapiłem.

I przeważnie zamiast odpowiedzi otrzymywałem pouczenie w rodzaju: – Nie wolno się tak gapić.

- Dlaczego?

- Bo temu komuś może się zrobić przykro.

Ale moje zaciekawienie było tak przemożne, że nie byłem w stanie się przestać gapić, więc rodzice zabierali mnie siłą. A wtedy i tak nie przestawałem pytać…

- A dlaczego ta Pani nie ma nogi, ręki, jest taka gruba?

- Dlaczego jest na wózku?

- Czy te tatuaże coś znaczą?

- Dlaczego niewidomi noszą czarne okulary?

- Czym różnią się bliźniacy?

- Czy ktoś kto nie ma rąk może jeździć samochodem, a ktoś kto nie ma nóg rowerem?

- A czy to jest w ogóle Pan czy Pani?

- Nie wiemy, nie wiemy, nie wiemy…

Teraz gdy jestem tatą te same pytania słyszę od swoich dzieci. I wtedy mówię: – Podejdź i zapytaj.

Bo moim zdaniem nie ma lepszego sposobu, żeby się dowiedzieć.

- Ale my się wstydzimy.

- No to chodźmy razem.

Ta książka jest zapisem takich właśnie spotkań. „

 

I więcej chyba nie ma co się rozpisywać, tylko brać się za czytanie.

Polecamy książkę do celów edukacyjnych jako ciekawy materiał do rozwinięcia tematu różnorodności społecznej.

 

Bibliografia:   Biblioteka Fundacji Forum na rzecz Różnorodności Społecznej: http://ffrs.org.pl/biblioteka/

Rozmowa z autorami: http://www.polskieradio.pl/7/163/Artykul/868124,Jedno-oko-na-Maroko-Na-trudne-tematy-jezykiem-dzieci

 

 

****

[2 kwietnia 2015]

Odsłona 1:  „Lalka Wiliama” Charlotte Zolotow  wyd. Czarna Owca

lalka williama

Przedstawiamy klasykę w swoim gatunku. Książka powstała w Stanach Zjednoczonych w 1972 roku i została uznana za bardzo „wywrotową”. Chłopiec o imieniu Wiliam widzi dziewczynkę bawiącą się lalką i też chce taką lalką się bawić. Jego tata próbuje zniechęcić go do pomysłu kupując inne zabawki (kolejkę, piłkę), w jego rozumieniu bardziej chłopięce i odpowiednie dla Wiliama.  Jednak pragnienie chłopca się nie zmienia i wtedy pojawia się babcia, która potrafi wczuć się w jego potrzeby.  I tu możemy postawić pytanie: po co Wiliamowi ta lalka? Czy już jako mały chłopiec stał się feministą? Czy może jest gejem?  Czemu tacie tak przeszkadza, żeby bawił się lalką? Książka w bardzo prosty i mądry sposób odpowiada na te pytania, uderzając w stereotypowe myślenie o tym co „dziewczyńskie” i  „chłopięce”.

Sama autorka pisała o tym skąd wziął się pomysł na książkę w taki sposób: “Nie napisałam tej książki jako feministycznego manifestu, mimo, że sama jestem feministką i , że cieszę się, że feminizm znalazł w niej swoje przesłanie. Napisałam ją pod wpływem moich smutnych uczuć.”  I rzeczywiście z jej biografii wynika, że sama będąc matką syna i córki obserwowała jak ogranicza się jej syna w doborze zabawek, zabaw i przede wszystkim okazywaniu uczuć.  Jak jej własny mąż wychowany w tym systemie nie umie okazać dzieciom swojej miłości i pomóc przy ich pielęgnacji, gdyż postrzega te zajęcia jako niemęskie.

Polecamy książkę do celów edukacyjnych jako ciekawy materiał do rozwinięcia tematu równości płci.

Inne w tym temacie:

Magdalena Środa. O gender i innych potworach;

Raport: Męskość i Kobiecość w lekturach szkolnych. Analiza treści lektur w szkole podstawowej i gimnazjum z perspektywy równości płci.  http://www.punktwidzenia.org.pl/wp-content/uploads/2014/09/Raport-M%C4%99sko%C5%9B%C4%87-i-Kobieco%C5%9B%C4%87-w-lekturach-szkolnych1.pdf

Artykuł: http://www.wysokieobcasy.pl/wysokie-obcasy/1,113418,11225614,Chlopiec_z_lalka__nic_specjalnego.html

Jak wykorzystać:

Porównaj z uczniami przesłanie tej książki, oraz przesłanie z podręcznika lub elementarza. Zróbcie analizę jakie role przypisuje się chłopcom i dziewczynką w lekturach szkolnych. Porozmawiajcie o zabawkach, które narzucają to co kobieta i mężczyzna powinien robić, czym zajmować się w życiu i przede wszystkim w domu.

 

autorka:  Malina Baranowska- Janusz

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


*

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

CommentLuv badge
css.php