Z przeszłością w przyszłość – z Januszem Korczakiem i Batszewą Dagan ….

 

Witam serdecznie,

Zgodnie z obietnicą pragnę podzielić się z Państwem swoimi przemyśleniami dotyczącymi konferencji Z przeszłością w przyszłość. Jak uczyć o Holokauście?, która odbyła się w Białymstoku 22 października 2012 r.

     Wszystko zaczęło się od musicalu „Korczak” Chrisa Williamsa w reż. Roberto Skolmowskiego, którego premiera miała miejsce 29 września 2012 roku w Operze i Filharmonii Podlaskiej – Europejskim Centrum Sztuki w Białymstoku.  Premierze towarzyszyło opracowanie wielopłaszczyznowego programu edukacyjnego:Przedsięwzięcia zostały przygotowane w związku z szeregiem wydarzeń kulturalnych, społecznych i edukacyjnych realizowanych w Polsce w 2012 roku, ogłoszonym oficjalnie, decyzją Sejmu RP, Rokiem Janusza Korczaka. Ich tematem przewodnim jest heroiczna postać Janusza Korczaka, jego działalność, twórczość i ponadczasowa myśl pedagogiczna. Autorzy przedsięwzięcia są przekonani o tym, że promowanie jego metod i wzorców postępowania z dziećmi ma charakter uniwersalny. Celem projektu jest uczczenie pamięci Starego Doktora – wyjątkowej i wszechstronnie uzdolnionej postaci, której wpływ w rozwój edukacji i tworzenie praw człowieka ma oddziaływanie międzynarodowe, a także kształtowanie szacunku, tolerancji do inności, wspieranie oraz promowanie lepszego zrozumienia historii narodu żydowskiego i trudnej tematyki Zagłady. Poprzez działania edukacyjne autorzy projektu chcą kształtować świadome uczestnictwo dzieci i młodzieży we współczesnym społeczeństwie obywatelskim”.

Musical zapoczątkował projekt edukacyjny oraz szereg wydarzeń kulturalnych i społecznych związanych z postacią Janusza Korczaka, w tym w/w konferencji. W czasie bardzo interesującej debaty, w której wzięli udział nauczyciele oraz przedstawiciele różnych instytucji, organizacji i stowarzyszeń próbowaliśmy odpowiedzieć na pytanie: Jak uczyć o Holokauście? W konferencji uczestniczyło blisko dwieście osób. Gościem honorowym konferencji była Batszewa Dagan.

Po raz kolejny zabierając udział w dyskusji zwróciłam uwagę na to, że o ile w szkole gimnazjalnej i ponadgimnazjalnej nauczyciel może wykorzystać dostępne materiały dydaktyczne poświęcone tej jakże trudnej tematyce, o tyle nauczyciel ze szkoły podstawowej staje przed wielkim problemem. Z moich wieloletnich obserwacji i rozmów przeprowadzonych z nauczycielami wiem, że niewielu z nich decyduje się na wprowadzenie tematyki Shoah w kl. 0-III i IV- VI.   Dlaczego?

Po pierwsze: boją się, że wyrządzą swoim uczniom krzywdę. Nic bardziej mylnego. Od 12 lat zajmuję się nauczaniem o Holokauście w szkole podstawowej. Wbrew ogólnie przyjętej opinii dzieci doskonale rozumieją pojęcia związane z: rodziną, podobieństwami i różnicami ludzi, uprzedzeniami, funkcjonującymi w społeczeństwie stereotypami. Historię poznają poprzez opowiadania najbliższych: babci, dziadka, mamy, taty i innych członków rodziny oraz dzięki mediom. Uczą się też historii poza szkołą. Wprowadzając tematykę Shoa w pracy z najmłodszymi uczniami zawsze stosuję spiralny model nauczania o Holokauście, w którym następuje stopniowe budowanie zasobu wiedzy o tym wydarzeniu.

Po drugie: nauczyciele nie wiedzą jak wprowadzać tak trudny temat i jakie materiały mogą wykorzystać w pracy z dziećmi.

Jako nauczyciel uczący w szkole podstawowej od wielu lat borykałam się z problemem braku odpowiednich tekstów dotyczących Shoah skierowanych do najmłodszych odbiorców. W klasach  IV-VI wykorzystywałam „Bajki z Auschwitz”, książkę Hannah Gofrit „Chciałam wzlecieć jak motyl”, „Pamiętnik Dawida Rubinowicza”, niedawno wydany „Pamiętnik Blumki” Iwony Chmielewskiej.  W klasach młodszych niestety nie miałam wielkiego wyboru poza książką Hanny Gofrit „Chciałam wzlecieć jak motyl”.

Wydanie przez Państwowe Muzeum Auschwitz-Birkenau dwóch książek Batszewy Dagan (autorki metody psychologiczno-pedagogicznej pomagającej przekazywać dzieciom i młodzieży wiedzę o Shoah): „Czika piesek w getcie”, „Gdyby gwiazdy mogły mówić” wypełniło ogromną lukę w materiałach dotyczących edukacji o Holokauście przeznaczonych dla najmłodszych odbiorców. Obie książki są napisane prostym, zrozumiałym dla dzieci językiem. Nie epatują przerażającymi obrazami, kończą się „happy endem”.

W czasie konferencji odbyło się spotkanie autorskie i promocja wydanej po raz pierwszy w Polsce kolejnej już książki pani Batszewy Dagan skierowanej do najmłodszych:  „Co się wydarzyło w czasie Zagłady. Opowieść rymowana dla dzieci, które chcą wiedzieć” z fenomenalnymi ilustracjami Oli Cieślak.   Jest to druga, poświęcona tematyce Holokaustu, publikacja Opery i Filharmonii Podlaskiej. Pierwszą- była książka autorstwa Michała Rusinka „Powieki – bajka dedykowana Januszowi Korczakowi i jego dzieciom”.

Na konferencji zaprezentowany został również pakiet edukacyjny do musicalu „Korczak” pt. „Nie wolno zostawiać  świata takim, jakim jest” – w świecie wartości Janusza Korczaka. Pakiet edukacyjny dla uczniów szkół podstawowych, gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych. Pakiet edukacyjny poświęcony jest Januszowi Korczakowi – bohaterowi spektaklu, kulturze żydowskiej, a także trudnej tematyce Zagłady oraz prawom człowieka.

Składa się z dwóch części. Cześć I tworzą scenariusze, skierowane do  uczniów szkół podstawowych:

  1. „Spotkanie Krzysia ze Strażnikiem Myśli” – tajemnicza wyprawa w poszukiwaniu odpowiedzi na pytanie: Kim są Żydzi?
  2.  Pan Doktor jest dla nas najważniejszy a my jesteśmy najważniejsi dla niego” – Janusz Korczak i jego niezwykły Dom Sierot.
  3. Był sierociniec, a w sierocińcu żydowskie dzieci. Był z nimi człowiek, co je pokochał”– Janusz Korczak i jego dzieci w getcie warszawskim.
  4. „Ta historia zaczyna się kilkaset lat temu w mieście Hameln”- symboliczna opowieść o uśpionym w świecie złu.
  5. Projekt edukacyjny pt. Janusz Korczak – patron dziecięcych marzeń ze scenariuszem lekcji: „Dziecko ma nie tylko obowiązki i listę spraw! Dziecko ma także dekalog swoich praw”.

Odbiorcami scenariuszy przygotowanych w II części pakietu są uczniowie szkół gimnazjalnych i ponadgimnazjalnych:

1. „Jestem nie po to, by mnie kochano i podziwiano, ale po to, bym działał i kochał. Nie obowiązkiem otoczenia pomagać mnie, ale ja mam obowiązek troszczenia się o świat, o człowieka”(Janusz Korczak)- świat wartości Starego Doktora.

2. „Nie wolno zostawiać świata takim, jakim jest” – Korczak i inni w getcie warszawskim.

  1. Czy człowiek może być szczurem? -symbolika w propagandzie antysemickiej i musicalu ,,Korczak”.
  2. Projekt edukacyjny pt. Opowiemy Wam o Januszu Korczaku – szlachetnym pedagogu, pisarzu, obrońcy praw dziecka.

Scenariusze skorelowane są z librettem musicalu „Korczak”. Powstały w oparciu o fragmenty tekstów źródłowych m.in. „Pism wybranych” Janusza Korczaka, relacji historycznych i dzienników. Powstały z myślą o przygotowaniu młodzieży szkolnej do świadomej recepcji musicalu „Korczak”. Z  powodzeniem jednak mogą być również wykorzystane w ramach lekcji, zajęć pozalekcyjnych, w czasie realizacji projektów edukacyjnych z uczniami, którzy nie mieli możliwości obejrzenia musicalu. Zamiarem autorek (mojej skromnej osoby i Anny Janiny Klozy) było ukazanie postaci Starego Doktora przede wszystkim w kontekście  wyznawanych przez niego wartości. Zależało nam na stworzeniu scenariuszy umożliwiających podjęcie z uczniami dyskusji o wadze i konieczności poszanowania praw człowieka.

Na zakończenie konferencji uczestnicy obejrzeli musical „Korczak”. W czasie jego trwania siedziałam obok pani Batszewy Dagan. Trzymałyśmy się za ręce a łzy płynęły nam z oczu. Rozumiałam emocje pani Batszewy- Ona tam była. Znała getto warszawskie, bo jeździła do getta jako kurierka z getta radomskiego. Rozumiałam też swoje uczucia mimo, że musical widziałam już kilka razy. Nie można przecież pozostać obojętnym oglądając piękną, metaforyczną opowieść o Starym Doktorze i świecie jego dzieci. Świecie,  który runął, który został zniszczony bezpowrotnie…    Musical „Korczak” to również historia o blaskach i cieniach naszego człowieczeństwa, różnych odcieniach życia, miłości, radości, bólu, rozdarcia. I nie tylko ja go tak oceniam. Moi uczniowie obejrzeli musical z wielką uwagą, nie kryli uśmiechów (kiedy dzieci z sierocińca łobuzowały w czasie pobytu na obozie), nie ukrywały wzruszenia (kiedy spektakl przenosił się w czasy II wojny światowej). Oglądały go świadomie m.in. dlatego, że ich wcześniej do tego  przygotowałam, ale nic nie miało na moje dzieciaki takiego wpływu, jak spotkanie (przed musicalem) z panią Batszewą, która podbiła ich serca.

Do musicalu jeszcze powrócę, zachęcam do jego obejrzenia.

Małgorzata Rusiłowicz

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


*

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

CommentLuv badge
css.php