Akcja kopernikowska, czyli jak napisać sprostowanie

Dziś nic nie zakrywa polskiego napisu na pomniku Kopernika

Dziś nic nie zakrywa polskiego napisu na pomniku Kopernika

(8a) Wykonana przez Alka akcja zdjęcia płyty z pomnika Kopernika odbiła się w stolicy szerokim echem. Pamiętamy o niej do dziś. Dowód tutaj.
Jak bywa w takich sytuacjach, w przestrzeni publicznej pojawiły się różne wersje okoliczności tego zdarzenia. Jedną z nich oglądaliśmy na lekcji – pokazała nam, że fake newsy nie są zjawiskiem nowym. Trzeba z nimi walczyć – do tego służą sprostowania.

Jak wiemy, sprostowanie powinno wyraźnie odnosić się do fałszywej informacji i pokazywać wersję prawdziwą. Przykładowa praca mogłaby wyglądać tak:
Relacja z akcji kopernikowskiej – sprostowanie
Relacja ta miesza prawdę z kłamstwami, jest zapewne zmyślona.
Nieprawdą jest, że w akcji kopernikowskiej brały udział cztery osoby -  tylko jedna, którą był Alek. To fałsz, że uczestnicy tej akcji mieli na sobie mundury policji niemieckiej. W rzeczywistości osoba, która to robiła, nosiła zwykły strój. Kłamstwem jest, że członkowie organizacji niepodległościowej (których nie było) mieli samochód. Naprawdę Alek przyszedł na miejsce na piechotę. Faktem jest, że  po odczepieniu płyty Alek zaniósł ją i zakopał w zaspie, jednak według relacjonującego została ona włożona do samochodu, którego nie było.
W tekście przeważają kłamstwa. Taki fałszywy przekaz może krzywdzić prawdziwego bohatera tej akcji, czyli Alka.


Pisanie sprostowania nie jest łatwe. Dowodzi tego m.in. taka wypowiedź:
Do fałszy w tym tekście zaliczymy między innymi sytuację gdzie według informatora tablicę zdjęli członkowie organizacji niepodległościowych w mundurach niemieckiej policji.
Macie rację – tu brakuje przecinka. Początek też niefortunny: do fałszy zaliczymy…
O wiele lepiej byłby tak: do nieprawdziwych informacji zaliczymy…  Teraz przyjrzyjmy się środkowi zdania: sytuację gdzie (…) tablicę zdjęli… Zaimek „gdzie” może być w takiej konstrukcji użyty tylko wtedy, gdy mówimy o miejscu. Poprawne są sformułowania:
okolica, gdzie są piękne widoki
kraj, gdzie mówi się po polsku
szkoła, gdzie jest dobra atmosfera.
(Rzeczowniki: okolica, kraj, szkoła nazywają miejsca).
Niektórzy dobrze sobie radzą z tą konstrukcją:
Tak naprawdę bohater lektury “Kamienie na szaniec” sam odkręcił tablicę wczesnym rankiem, po czym zaciągnął ją do zaspy śnieżnej, gdzie zakrył ją śniegiem.
Po prezentacji kłamstw i prawdy trzeba wywód podsumować. Lepiej nie robić tego tak:
W opisie przeważa kłamstwo i bardzo dużo nieprawdy. To tzw. wata słowna – wyrazy, które rozpychają tekst, a nie wnoszą do niego treści. Przecież kłamstwo i nieprawda to to samo.
Wniosek: piszmy zawsze prawdę i poprawnie :)