Dyktando – garść podpowiedzi

konkurs(7b, 8a) Jak już wiecie z platformy Classroom, jest organizowane ogólnopolskie Dyktando Niepodległościowe. Szczegółowe informacje można znaleźć tutaj, a tutaj jest regulamin. Przypominam, że zapisy zbieram do piątku (26 września) w komentarzach na Classroom.

Dla osób, które już zgłosiły chęć uczestnictwa, podrzucam garść podpowiedzi.

Na tego typu dyktandach raczej nie jest łatwo. Polska ortografia nie należy do prostych – rządzi nią wiele reguł, od nich obowiązuje mnóstwo wyjątków. Co warto sobie powtórzyć?
1.Na pewno trzeba sobie przypomnieć wyrażenia przyimkowe:
w ogóle, na pewno, naprawdę, na co dzień
2.Wielu osobom sprawia trudność poprawny zapis partykuły „nie” z różnymi częściami mowy. Można to poćwiczyć tutaj.
3.Kolejna trudność czai się w zakończeniach wyrazów – i, ji, ii. Trening znajdziecie tutaj.
3.Ponieważ zamierzacie przystąpić do Dyktanda Niepodległościowego, należy oczekiwać pułapek ortograficznych związanych z zapisem nazw własnych, patriotycznych rocznic i świąt narodowych. Zajrzyjcie zatem na tę stronę – znajdziecie przypomnienie reguł i ćwiczenia.
Powodzenia!

 

W wigilię Wigilii

Wigilia – kłopoty z nią są rozmaite. I nie dotyczą tylko tego, że trudno zdążyć z przygotowaniami, pierogi się w gotowaniu rozklejają, a karp może się przypalić albo nie dopiec. Z ortografią kłopot też jest.
W  Wigilię sklepy będą czynne do 14.00, więc w wigilię Wigilii muszę zrobić duże zakupy.
Czy to zdanie ma sens? Wbrew pozorom ma, choć zawiera powtórzenia wyrazowe, których oczywiście lepiej unikać. Słowo Wigilia (wielką literą) oznacza dzień przed Bożym Narodzeniem, czyli 24 grudnia.  To zgadza się z ogólną regułą ortograficzną nakazującą nazwy świąt i dni świątecznych zapisywać wielką literą (np. Boże Narodzenie).  Chyba wszyscy się zgodzimy, że w naszej tradycji to dzień wyjątkowy, zasługujący na wielką literę w nazwie.
Jednak wyraz wigilia  można też zapisać małą literą – wówczas oznacza dzień poprzedzający jakieś święto, przeddzień. Zatem wigilia Wigilii to 23 grudnia. A wigilijna wieczerza? To chwile  szczególnie uroczyste, ale zapisujemy je małą literą.
Zatem pięknej Wigilii, smacznej, rodzinnej wigilii i wesołych świąt Bożego Narodzenia!

Jest jeszcze jedno znaczenie słowa wigilia – ale to już sprawdźcie sobie sami w słowniku.

Idźcie na dyktando!

W szkole prawie nie ma już dyktand – ortografię sprawdza się przy okazji czytania uczniowskich wypracowań. Za to poza szkołą co jakiś czas organizuje się dyktanda dla zabawy i satysfakcji. Niekiedy uczestniczą w nich setki osób, dla których trzeba wynająć wielką salę. Często są to ludzie, którzy edukację dawno skończyli i na dyktanda przychodzą nieprzymuszani, a nawet z własnej inicjatywy.
Najwięcej kłopotów sprawiają piszącym wcale nie tak znienawidzone przez uczniów rz i ż, ch i h, ani nawet ó i u. Autorzy tekstów – niekiedy zabawnych – potrafią umieścić w nich rzadko spotykane słowa. Sławna gżegżółka, często obecna w szkolnych konkursach ortograficznych, to jeszcze nic. Kiedyś brałam udział w wielkim dyktandzie Radia Katowice (organizowała je śp. Krystyna Bochenek, późniejsza senator, która zginęła w katastrofie smoleńskiej) i wielokrotnie przeprawiałam h na ch i odwrotnie w słowie kochinchiny. Słuchając dyktanda, za nic w świecie nie mogłam się domyślić, co to słowo znaczy. Dlatego nie miałam pojęcia, jak to napisać: wielką czy małą literą? Dwa razy ch czy h? A może raz h, a raz ch? Ale które najpierw? Dopiero po wyjściu z sali mogłam uzupełnić swoją wiedzę – to jakaś rasa kur, dwa razy ch.
Szkoda, że nie mogę znowu się emocjonować 29 maja na naszym gdyńskim dyktandzie. Jak to często bywa przy takich imprezach, poloniści są dyskryminowani i nie mogą brać w nim udziału. Ale wszyscy inni mogą! Dlatego zapiszcie się i idźcie, a najlepiej weźcie też rodziców. Może się okazać, że jesteście lepsi – w końcu oni już dawno skończyli szkołę i może trochę zapomnieli. Informacje o zapisach i regulamin znajdziecie tutaj.