Jestem stąd? Czyli skąd? O zróżnicowaniu etnograficznym

Czy mieszkańcy innych regionów Polski mają podobne opowieści do naszych? Jakie lokalne historie  pamiętają nasi sąsiedzi? Projekt Filmowe pogwarki tworzy dla Was, drodzy uczestnicy i drogie uczestniczki, płaszczyznę umożliwiającą odkrycie różnorodności tych opowieści i wymianę lokalnymi historiami, które rozbudzą rozmowy o zróżnicowaniu etnograficznym Polski.

Początki badań nad zróżnicowaniem regionalnym Polski sięgają XIX w., kiedy to zrodziła się konieczność badań folklorystycznych, które miały na celu zachowanie przejawów ludowej kultury, jako ważnego narodowego dziedzictwa. Badacze, folkloryści, etnografowie zaczęli wtedy zbierać różne elementy ludowej kultury materialnej np. narzędzia pracy, instrumenty muzyczne, sztukę ludową. Zbierano także pieśni, podania, legendy i inne niematerialne elementy kultury. Efektem badań był zbiór ogromnego materiału, który trzeba było uporządkować. Powstawały liczne podręczniki, atlasy, słowniki, monografie tematyczne kultury ludowej, które ułatwiały późniejszą regionalizację. Podziały były różne, ze względu na przykład na język, strój, zajęcia, obrzędowość, architekturę, czy też odwołujące się do szerszych zależności geograficzno-historycznych.

Dziś możemy powiedzieć, że wiele z tych podziałów jest stosowanych, ale nie są one jednoznaczne. Opisywane regiony czy grupy nie mają sztywnych granic, a raczej nachodzą na siebie, zazębiają się, istnieją między nimi interesujące styki kultur. Region etnograficzny to termin, który ukazuje nam zróżnicowanie kultury ludowej i charakterystyczne dla danego miejsca jej przejawy, ale jest to zjawisko dynamiczne, umożliwia nam uporządkowanie myślenia o kulturze. W rzeczywistości nie ma wytyczonych nieprzekraczanych granic, wiele zwyczajów jest podobnych w różnych regionach kraju. Jest jednak nadal wiele symboli, do których można się odnosić, które też współcześnie budują regionalną tożsamość społeczna, czyli przypominają nam skąd pochodzimy…

Polecam Wam zajrzenie na stronę skanseny.net – tam możecie sprawdzić, czy niedaleko Was jest muzeum na wolnym powietrzu przedstawiające kulturę Waszego regionu. W skansenie możecie poznać m.in. architekturę regionu, przedmioty i sprzęty codziennego użytku i wiele innych elementów kultury, także tych niematerialnych, bo możecie poznać obrzędy czy zabawy. Zajrzyjcie również na stronę strojeludowe.net – tam możecie znaleźć opisy i rysunki strojów z różnych regionów Polski, co może Wam się przydać do Waszych inscenizacji.

Poszukiwać istotnych dla lokalności symboli można na różne sposoby. Wy poznajecie legendy ze swoich rodzinnych stron – lokalne opowieści mówiące o tym na przykład, jak powstało Wasze miasto lub wieś. Mogą to być też opowieści o bohaterach lub zwykłych ludziach, czy innych ważnych dla regionu miejscach,
a nawet elementach krajobrazu, czy też genezie konkretnego obrzędu. Wszystkie te historie tworzą lokalną symbolikę, są opowieściami wspólnymi dla wielu osób, istotnymi dla poczucia lokalnej tożsamości. Inaczej mówiąc – znamy swoją rodzinę, osiedle, sąsiadów, szkołę, wieś lub miasto… i od dzieciństwa spotykamy się z różnymi historiami, opowieściami. To są elementy naszej lokalnej kultury, które nas otaczają i kształtują.

Wiele z tych historii mogą pamiętać starsi mieszkańcy, wiele z nich pojawia się też współcześnie. Dzięki spotkaniom z legendą poznacie przy okazji i inne elementy kultury, jak na przykład lokalną gwarę czy obrzędy lub muzykę. Każde takie spotkanie daje kolejny element układanki, którą nazywamy kulturą lokalną. Warto ją poznawać i próbować układać, żeby być świadomym skąd się pochodzi. Pytania, które możecie sobie zadawać podczas poszukiwań, to np. Co jest najważniejsze w tych opowieściach? Czego się z nich dowiadujecie? Jak się o nich dowiadujecie? Jakimi drogami szukamy tych opowieści? Co mogło mieć wpływ na to, jak te historie brzmią? Czy te legendy różnią się zależnie od tego, z którego regionu Polski pochodzicie? Ciekawa jestem Waszych wrażeń z poszukiwań. Szczególnie ciekawa jestem relacji z rozmów z mieszkańcami na temat lokalnych legend. Jakie historie uda Wam się odkryć. Czy
ą one zaskakujące? Ile Wasi rozmówcy pamiętają, jakie mają wspomnienia, a także czy każdy mieszkaniec opowiada tę samą historię?

Powodzenia!

Justyna Orlikowska

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


*

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

CommentLuv badge
css.php