Ratusz w Szczytnie


Jest to dość młody zabytek wzniesiony w latach 1936 – 1937. Interesujące jest przeszklenie klatki schodowej głównej, na całej jej wysokości, za pomocą kasetonów ozdobionych wyrytymi znakami cechów rzemieślniczych. Na uwagę zasługuje też: bogato zdobiona sala konferencyjna, w której odbywają się m. in. obrady Rady Miejskiej oraz wieża zegarowa stanowiąca świetny punkt widokowy i miejsce wystaw plastycznych. W Ratuszu miesczą się urzędy: Miasta, Gminy, Rady Miejskiej, Rady Gminy oraz Urząd Powiatowy w Szczytnie.

Zamek w Lidzbarku Warmińskim

zamekczarnobiałyzamek

Zamek gotycki w Lidzbarku Warmińskim położony jest w rozwidleniu rzeki Łyny i jej dopływu Symsarny.

Zamek biskupi w Lidzbarku Warmińskim, nazywany „Wawelem Północy”, należy do najcenniejszych i najlepiej zachowanych zabytków architektury gotyckiej w Polsce. Zamek wznoszony był od połowy XIV do początku XV wieku. Jest budowlą czteroskrzydłową (model typowy dla krzyżackich zamków konwentualnych) z potężną wieżą w narożniku północno-wschodnim i dużym przedzamczem od strony południowej. Od strony północnej znajdowało się jakby drugie przedzamcze z młynem i warsztatami rzemieślniczymi. Całość kompleksu otaczały mury obronne i fosa. Pierwotny wjazd na zamek, funkcjonujący aż do drugiej połowy XVI wieku, prowadził od strony północnej przez system kilku bram. Następnie przemieszczano się wzdłuż muru zachodniego aż do bramy od strony południowej, która z kolei umożliwiała dostęp na dziedziniec przedzamcza i most nad fosą suchą, po pokonaniu którego można było stanąć u wrót bramy na zamek właściwy.Zamek właściwy założono na planie zbliżonym do kwadratu, z czterema skrzydłami, wysuniętą w narożniku wieżą i kwadratowym dziedzińcem pośrodku. Wszystkie skrzydła zamku są podpiwniczone (niektóre dwupoziomowo). Skrzydło południowe i wschodnie ma trzy kondygnacje, natomiast północne i zachodnie jest czterokondygnacyjne.

Legenda głosi, że zamek lidzbarski nigdy nie ulegnie zniszczeniu, albowiem do jego budowy wykorzystano kamień, w który zamieniony został na własną prośbę, cierpiący z rozpaczy za niespełnioną miłością, Prus Przemko. Według innej legendy po zamku krąży duch ślepca – skazańca, który w wyniku amnestii uniknął kary śmierci. Najwyraźniej kara ta była sprawiedliwa, albowiem po wyjściu na krużganek oślepiło go światło słoneczne. Podobno do dziś po zamku skaczą dwie iskierki – oczy skazańca.

Źródło: http://www.zabytki.mazury.pl/index.php?page=monument&id=23
Copyright © www.zabytki.mazury.pl

Wieża ciśnień w Ełku

Wieża ciśnień w Ełku – wieża wodna znajdująca się w Ełku przy skrzyżowaniu ulic 11 Listopada i Kajki, powstała w 1895 r., jedna z najlepiej zachowanych wież ciśnień na Mazurach. Obiekt figuruje w Rejestrze Zabytków.

Wieża była eksploatowana aż do lat 70-tych XX wieku, gdyż dopiero wtedy w mieście powstał nowoczesny system wodociągowy. Proces ten odbywał się w następujący sposób: woda pozyskiwana z sześciu studni głębinowych (zlokalizowanych w lesie 4 km od Ełku), była gromadzona w zbiorniku retencyjnym. Stąd tłoczono ją przewodem 7 km do wieży ciśnień, gdzie wyniesiona na maksymalną wysokość nabierała odpowiednich wartości ciśnienia i poprzez 30-to kilometrową sieć rozdzielczą płynęła do 80% (tj. 20 tys.) ełczan. W XXI wieku zamontowano podświetlenie wieży.

Od 1994 roku w budynku mieści się siedziba Stowarzyszenia Mniejszości Niemieckiej „Mazury” w Ełku, które jest właścicielem wieży oraz Muzeum Kropli Wody, przed którym zamontowano skarbonkę, uiszczając drobny datek możemy poznać dawne ubiory, narzędzia, naczynia, piecyki, sprzęt gospodarstwa domowego, maszyny pompujące, przedmioty codziennego użytku sprzed kilkudziesięciu lat oraz obejrzeć galerię historycznych fotografii Ełku z początku XX wieku. Na jednej z kondygnacji ulokowano bibliotekę z niemieckim księgozbiorem.

Ponadto jako jeden z najwyższych budynków w Ełku pełni funkcję punktu widokowego.

Zamek na wyspie- Ełk

Umieszczony na wyspie Jeziora Ełckiego, na zgliszczach dawnej osady Jaćwingów, był początkowo drewniany, w latach1406-1408 przekształcono gow budowlę murowaną. Załoga składała sięz kilku zbrojnych i służebnych po dowództwem wójta. Zamek służyć miał do prowadzenia działań wojennych i wywiadowczych na terenie Litwy.

Po pokoju melneńskim (1422) Krzyżacy postanowili skolonizować tereny wokół zamku wydając
w 1425roku akt lokacyjny dla wsi czynszowej. Podczas wojny trzynastoletniej zamek ełcki został po raz kolejny zdobyty przez wojska polskie i doszczętnie zniszczony. Odbudowano go i umocniono pod koniec XV stulecia.
Przed sekularyzacją państwa zakonnego załoga zamku liczyła 22 ludzi zbrojnych, a sam zamek

składał sięz jednego budynku głównego i jednego budynku dodatkowego, pełniącego rolę przedzamcza. Po wschodniej stronie wyspy, leżącej bliżej miasta stał budynek główny i budynek strażnicy, po zachodniej znajdowały siębudynki gospodarcze i stajnie.
Gdy w 1525roku książę Albrecht sekularyzował państwo krzyżackie, dotychczasowe komturie i wójtostwa zakonne uległy przemianowaniu na starostwa. Takie starostwo utworzono takżew Ełku,z siedzibą w tutejszym zamku.W swoich murach gościł też zamek tak dostojnych gości jak car rosyjski Aleksander I i marszałek napoleoński Ney.
Z zamkiem związana jest również legenda, jakoby łączył sięz miastem za pomocą podziemnego tunelu, wiodącego pod dnem jeziora do pobliskiego kościoła. Mówi się, że za pomocą tego przejścia ludność miasta znalazła schronienie w murach zamku, gdy podczas potopu szwedzkiego okoliczne tereny najechali Tatarzy w służbie króla polskiego. Wielokrotnie służył też jako schronienie dla ludności w czasie często nawiedzających Ełk pożarów, ażw końcu i on sam padł ofiarą tego żywiołu 25 czerwca 1833 roku.Z dawnej budowli zamkowej pozostały tylko mury obwodowe i jego wcześniejszy kształt, a zniszczone wnętrze przystosowano później do innych celów.
W ogrodzie przyzamkowym postawiono w XIX wieku więzienie. Wkrótce przekształcono w nierównież resztki zamku. Okolono go murem, a w narożnikach ustawiono wieżyczki strażnicze. Funkcje więzienne pełnił ełcki zamek również po II wojnie światowej, do 1970 roku.
Wyspa zamkowa, kiedyś połączonaz lądem za pomocą wciąganych drewnianych mostów, łączy się teraz z zachodnim brzegiem jeziora przez usypaną pod koniec XIX wieku groblę, az miastem- wymurowanym na początku XX wieku mostem.

Władze samorządowe Ełku pracują aktualnie nad możliwościami renowacji i ponownego zagospodarowania zamku, który, po przywróceniu mu dawnej świetności, znów

stałby się jedną z wizytówek miasta.

Ełcka kolej wąskotorowa

Zapraszamy wszystkich turystów w nieśpieszną, urzekającą podróż do świata historii Mazur i kolejnictwa. 
100-letnia Ełcka Kolej Wąskotorowa jest jedyną czynną tego typu atrakcją turystyczną w regionie Warmii 
i Mazur.
Wybudowana w latach 1910-1917 Ełcka Kolej Wąskotorowa uznana została za cenny zabytek kultury technicznej. W 1992 r. wpisano ją do rejestru zabytków pod numerem A-3194.

W 1905 roku na zlecenie starosty ełckiego Carla Suermondta powstał projekt budowy linii wąskotorowej o prześwicie 1000mm poprzedzony analizą geologiczną, klimatyczną, gospodarczą i wojskową.

Linia miała prowadzić z Ełku, pokonując rzekę Ełk, przesmykiem pomiędzy jeziorami: Ełckim i Selment Wielki, dalej pomiędzy Selmentem Wielkim a Regielnickim przez Regielnicę i Kałęczyny do Lasek Małych. Tutaj linia rozdzielała się. Jedna trasa prowadziła przez Sypitki, Pisanicę i Kalinowo do granicznego Turowa. Druga natomiast do wsi Zawady Tworki nad jeziorem Rajgrodzkim. Władze kolejowe w Królewcu i Berlinie po uzgodnieniu projektu powołały w 1906 roku towarzystwo akcyjne budowy wąskotorowej ełckiej kolei dojazdowej – „Lycker Kleinbahn Aktiengesellschaft”. Do budowy rada nadzorcza spółki zatrudniła berlińską firmę „Lenz und Co”, natomiast materiały nawierzchniowe zamówiono w koncernie Kruppa. Linię budowano w latach 1910 -1913 metodą kroczącą, a więc stosunkowo wolną, ze względu na duży zakres robót ziemnych i budowę obiektów inżynieryjnych.

Uroczyste otwarcie ruchu na trasie Ełk – Laski – Borzymy i odgałęzieniu Laski – Zawady Tworki odbyło się 23 października 1913 r. Odcinek z Borzym do Turowa przekazano do eksploatacji 1 grudnia 1915 r.- już po wyparciu Rosjan z Prus Wschodnich. Linię obsługiwały 4 dwuosiowe parowozy „tendrzaki” firmy LokomotiVfabrik Arnold Jung z Jungenthal oraz 42 wagony w tym 2 pocztowo – bagażowe i 5 osobowych.

W pierwszych miesiącach I wojny światowej wojska rosyjskie zdewastowały kolej i wywiozły w głąb Rosji parowozy i wagony. Zniszczenia wojenne usuwano pięć lat, normalne kursowanie pociągów przywrócono 5 października 1918r. W 1938 roku kolej przewiozła 29026 ton towarów i 54837 pasażerów.

W końcu II wojny światowej, podczas ofensywy styczniowej wojsk radzieckich w 1945 r. kolej została ponownie zniszczona. Jednak szczęśliwie ocalały wszystkie parowozy. W 1951 roku dokonano zmiany szerokości toru na 750 mm. Po wymianie parowozów i wagonów na nową szerokość toru, trakcja parowa utrzymała się do 1968 roku, po czym zastąpiono ją lokomotywami spalinowymi Lyd. W 1995 roku wprowadzono tzw. tramwaje szynowe do obsługi pociągów rozkładowych.

Kolej ełcka miała zawsze duże powodzenie wśród podróżnych, bywały przypadki, że nie wszyscy chętni mogli wejść do pociągu. Z usług mazurskiej ciuchci skorzystały 228.282 osoby. Niestety, wpływy za przewozy pokryły wydatki zaledwie w kilku procentach. W październiku 1991 roku zmniejszono liczbę pociągów. W kwietniu 1992 r. zawieszono ich kursowanie w dni świąteczne. Rentowność kolei spadła jeszcze bardziej.

W tym czasie historyczną wartość Ełckiej Kolei Dojazdowej dostrzegł Wojewódzki Konserwator Zabytków w Suwałkach. Wpisał ją w całości do swojego rejestru pod numerem A – 847. Na wdzięki ciuchci nie pozostali też obojętni członkowie Stowarzyszenia Miłośników Ełckiej Kolei Wąskotorowej i Trakcji Parowej w Ełku oraz pracownicy Ełckiej Kolei Dojazdowej, którzy zorganizowali w poczekalni ełckiego dworca wąskotorowego ekspozycję pamiątek dotyczących dróg żelaznych, w tym także ełckiego węzła kolejowego.

Oferta kolejki wąskotorowej promująca nowe formy turystyki oraz dobry klimat wokół niej zaowocował przyznaniem w 1997r. nagrody w konkursie „Przebiśnieg”. To prestiżowe wyróżnienie, nazywane często „turystycznym oscarem” było przyznane przez Urząd Kultury Fizycznej i Turystyki, wspólnie z Polską Agencją Promocji Turystyki i Polską Agencją Rozwoju Turystyki.

W ostatnich latach Ełcka Kolej Dojazdowa przeżywała bardzo poważny kryzys finansowy. Z tego powodu, na początku 2001 roku Przedsiębiorstwo PKP podjęło decyzję o likwidacji ełckiej „wąskotorówki”. Od tego czasu Urząd Miasta w Ełku podjął usilne starania o przejęcie jej do prowadzenia. Starania te zakończyły się sukcesem. 1 stycznia 2002 roku Urząd Miasta przejętą przez siebie Ełcką Kolej Dojazdową powierzył do prowadzenia Miejskiemu Ośrodkowi Sportu i Rekreacji w Ełku, nadając jej nazwę EŁCKA KOLEJ WĄSKOTOROWA.

Miejski Ośrodek Sportu i Rekreacji w Ełku, a dokładnie EŁCKA KOLEJ WĄSKOTOROWA będzie prowadziła jedynie przewozy turystyczne. W celu pozyskania jak największego grona turystów przygotowano ciekawą ofertę turystyczną dotyczącą wycieczek kolejowych połączonych z wieloma atrakcjami, np.: spływy kajakowe, rajdy rowerowe, wycieczki piesze, przejażdżki konne oraz bryczką, kuligi. Ponadto będzie można zobaczyć Muzeum Kolejnictwa, skansen i okoliczne zabytki, jak także inscenizacje historyczne. Nie zabraknie również biesiady przy ognisku z muzyką ludową oraz spaceru po lesie i brzegiem jeziora.

Wszystkie te atrakcje tworzą unikatową ofertę przenoszącą turystę w burzliwy świat zawieruchy międzywojennej. Jest to oferta, która wspaniale edukuje, bawi i oddaje w objęcia nostalgii.

Niespieszna podróż do świata historii Mazur i kolejnictwa gwiżdżącą i posapującą, spowitą obłokami dymu lokomotywą „pod parą” przeniesie podróżnych w burzliwe czasy pogranicza, gdzie od stuleci ścierały się różne żywioły narodowościowe i wyznaniowe. Malownicza trasa kolei jest niemym świadkiem tych wydarzeń.

 

Olsztyn – dawniej i dziś

1. Wysoka Brama i Katedra Św. Jakuba.

Kościół zbudowano w latach 1315 – 1380. Jest to gotycka budowla z 70-metrową wieżą. Świątynia była wielokrotnie niszczona w środku i przebudowywana. W środku zachowało się kilka zabytków z czasów średniowiecza, renesansu i gotyku.

Mury obronne, a wraz nimi Wysoką Bramę, zbudowano w XIV wieku. Z tamtych czasów pozostało w Olsztynie niewiele: resztki murów przy Bazylice Konkatedralnej św. Jakuba, przy ulicy Asnyka, Okopowej i przy zamku. W 1788 roku Wysoką Bramę wyremontowano i zaadaptowano na zbrojownię szwadronu dragonów, w 1858 roku przebudowano na więzienie, a w 1898 przekazano miejskiemu komisariatowi policji. Dokonywano w niej wielu przeróbek (m.in. nadano odmienny kształt otworom okiennym i szczytowi budowli, przebito przejście dla pieszych). W 1863 przetrzymywano tu Wojciecha Kętrzyńskiego, obwinionego o organizowanie pomocy dla Powstania Styczniowego.
Obecnie w Wysokiej Bramie mieści się hotel.

 

2. Budynek najlepiej znany jako „Dyrekcja Kolejowa”. Dziś siedziba między innymi Urzędu Marszałkowskiego.

Gmach wybudowano w latach 1908–1911 na potrzeby ówczesnej władzy - Rejencji Olsztyńskiej. Od 1 lipca 1911 mieścił się tu też Urząd Powiatów Prus Wschodnich. W 1920 w gmachu Rejencji pracowała aliancka komisja nadzorująca przebieg plebiscytu na Warmii i Mazurach.

W okresie II wojny światowej budynek zajmowało Gestapo.

W czasie wojny budynek Rejencji nie uległ wielkiemu zniszczeniu. Budynek przejęły wtedy PKP, które go zajmowały do 2004, m.in. na potrzeby Dyrekcji Okręgowej Kolei Państwowych w Olsztynie (1945-1962), Dyrekcji Rejonowej Kolei Państwowych (1975-1983). Naprzeciwko wejścia głównego wzniesiono w latach 50. XX wieku Pomnik Wyzwolenia Ziemi Warmińskiej i Mazurskiej, który miał stanąć na placu Bema na osiedlu Kętrzyńskiego.

Obecnie użytkownikami gmachu są Urząd Marszałkowski Województwa Warmińsko-Mazurskiego i Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie.

3. Nowy Ratusz

siedziba władz Olsztyna od 1915 roku. Znajduje się w Śródmieściu przy placu Jana Pawła II.

Obiekt został wzniesiony w latach 1912-1915 na miejscu rozebranego w 1806 roku Kościoła Świętego Krzyża. Ostateczny kształt budynku osiągnięto w połowie lat 20. XX wieku po dobudowaniu skrzydła południowo-zachodniego. Obecnie jest siedzibą prezydenta Olsztyna, a także miejscem, gdzie odbywają się sesje Rady Miejskiej.

Od połowy 2009 roku codziennie w południe i o północy w noc Sylwestrową z wieży ratuszowej jest odgrywany przez trębacza Daniela Rupińskiego hejnał miasta

Ełk dawniej i dziś

Ełk położony jest na Pojezierzu Ełckim, będącym częścią Pojezierza Mazurskiego. Miasto leży nad Jeziorem Ełckim, jeziorem Sunowo i rzeką Ełk. Ponadto w obrębie miasta znajdują się dwa niewielkie jeziora: Selmęt Mały i Jezioro Szyba. Miasto znajduje się w samym centrum Zielonych Płuc Polski. To jeden z najcenniejszych ekosystemów w kraju i w Europie. Obszar charakteryzuje się unikatową różnorodnością przyrody: lasów, jezior, przez równiny i doliny morenowe, aż po zielone pagórki.

 

Miasto powstało jako podgrodzie zamku krzyżackiego w końcu XIV wieku, uzyskało prawa miejskie w 1445. Przed reformacją parafia ełcka należała do archiprezbiteratu w Reszlu. Od XVI w. aż do 1945 dominowali ewangelicy.

Ośrodek ruchu mazurskiego. Pod koniec 1896 w Ełku powstała Mazurska Partia Ludowa, a w grudniu 1923 – Masurenbund (Związek Mazurów). W latach 1896–1902 wydawano również Gazetę Ludową, redagowaną w języku polskim i przeznaczoną dla ludności mazurskiej.

Panorama Ełku ok. 1900 r.

Silne zniszczenia w czasie I wojny światowej. Szybka odbudowa i rozkwit gospodarczy po jej zakończeniu. W okresie międzywojennym siedziba Konsulatu Polskiego. W czasie II wojny światowej miejsce pracy przymusowej wielu obywateli państw okupowanych. Teren działania wywiadu AK. 24 stycznia 1945 miasto po zaciekłych walkach zdobyły wojska radzieckie. Zniszczeniu uległo blisko 50% zabudowy. 6 kwietnia 1945 zostaje przekazany administracji polskiej. Po wojnie Ełk był wyludnionym miastem powiatowym, zasiedlono go mieszkańcami z Kresów: Grodzieńszczyzny i Wileńszczyzny.

Jeden z budynków byłej jednostki wojskowej przy ul. Kościuszki

Miasto znalazło się pierwszy raz od czasów swojego istnienia w granicach państwa polskiego, aczkolwiek w wiekach poprzednich niejednokrotnie było zdobywane przez Polaków, w latach 1525-1657 było wasalne wobec Polski (stanowiło jej lenno), a w wiekach XIX i XX znajdował się w mieście silny ośrodek polskości. Obecnie duże zakłady mięsne, przetwórnia owoców, zakłady elektrotechniczne, drzewne, odzieżowe, węzeł kolejowo-drogowy. Rodzinne miasto znanego mazurskiego poety Michała Kajki. Do lat 90. XX wieku przyszłość Ełku upatrywano w intensywnej rozbudowie przemysłu, w szczególności przemysłu przetwórczego, rolno-spożywczego oraz drzewnego. Po przemianach ustrojowych w 1989 nowe samorządowe władze postawiły na turystykę i ekologię. W 1992 miasto przystąpiło do realizacji strategii Zielone Płuca Polski. Cel programu to zarządzanie miastem i gminą oparte na idei ekorozwoju. Rozpoczęto rekultywację jeziora oraz modernizację oczyszczalni ścieków.

W 1989 miasto osiągnęło liczbę 50 tysięcy mieszkańców. Zmiany ustrojowe, wzrost ludności oraz powstanie nowych osiedli umożliwiło powołanie nowych parafii i budowę nowych kościołów. W latach 1988-1992 powołano siedem nowych parafii rzymskokatolickich. 25 marca 1992 miasto zostało siedzibą rzymskokatolickiej diecezji ełckiej, a pierwszym biskupem został Wojciech Ziemba.

8 czerwca 1999 miasto odwiedził Jan Paweł II w Ełku. W pierwszą rocznicę mszy papieskiej odsłonięto pomnik Jana Pawła II, a Plac Sapera, na którym stoi, przemianowano na Plac Jana Pawła II. Także w 2000 roku oddano do użytku krytą pływalnię. W kolejnym roku otworzono Centrum Edukacji Ekologicznej oraz Centrum Studiów Bałtyckich w Ełku, będące pierwszym zamiejscowym punktem kształceniaUniwersytetu Warmińsko-Mazurskiego. W 2002 roku działalność rozpoczął nowy szpital miejski na Barankach.

W 2008 roku doszło do głośnego konfliktu władz miasta oraz władz gminy wiejskiej Ełk w związku z planowanym poszerzeniem granic miasta o wsie Konieczki i Siedliska. Wydarzenia, w tym strajk głodowy w siedzibie gminy, były opisywane przez największe krajowe media, co doprowadziło do upadku projektu 28 lipca tegoż roku.

W lipcu 2011 działalność zakończyło Kino Polonia – ostatnie ełckie kino, jednakże 21 października tego samego roku działalność rozpoczęło nowe kino w Ełckim Centrum Kultury.

 

css.php