Budownictwo ludowe naszego regionu

Dawna radomska wieś to chłopskie zagrody, dwory, folwarki, kuźnie, młyny wodne, karczmy, remizy strażackie. Najwyższym budynkiem był kościół a obok niego dzwonnica. Najwięcej było sadów i lasów. Nasz teren sprzyjał uprawie pól i sadów, a nie pasterstwu.
Wsie ze względu na rozmieszczenie zabudowań przyjmowały różne kształty:
- przysiółek -niewielka wieś, licząca kilka zagród
- wieś niwowa – wieś, gdzie zagrody ustawione były w dwa zwarte szeregi – od drogi znajdowały się chałupy ustawione przodem do ulicy a od strony pól znajdowały się stodoły.
- łańcuchówki- zabudowa takiej wsi skupiała się po jednej lub dwóch stronach drogi, biegnącej wzdłuż rzeki lub potoku.
- widlice to miejscowości, w których zagrody rozmieszczano wzdłuż drogi zbliżonej kształtem do litery Y.
- rzędówki to wsie z budynkami rozmieszczonymi po obu stronach drogi. Pola uprawne przylegały bezpośrednio do zagród. U nas jest ich najwięcej.
- zabudowa rozproszona – zagrody rozrzucone byty chaotycznie pośród pól.

W naszym regionie dominowały zagrody wielobudynkowe. To znaczy, że wokół podwórka były trzy czy cztery budynki – dom, obora, stajnia, budynki schówkowe, stodoły.

Domy ustawiane były dłuższym bokiem do ulicy i oddzielone były od niej ogródkiem lub warzywnikiem. Największe były stodoły i budynki inwentarskie. Budynki te mieściły w sobie oborę, stajnię i chlew. Dla kur stawiano grzędę. Jeśli gospodarz był bogatszy miał dwa budynki dla zwierząt. Jeden był stajnią i oborą a drugi był dla zwierząt nierogatych i kur.

Nasze spichlerze (czyli miejsce do przechowywania ziarna, produktów żywnościowych, sprzętów i odzieży) były najczęściej wolnostojące. Rzadko znajdowały się w stodołach. Ten kto nie miał spichlerza wolnostojącego trzymał wszystkie te rzeczy na strychu w swojej chałupie.

Bardzo fajnie mieli bogaci chłopi, którzy mieli wozownię wolnostojącą. Czyli miejsce do przechowywania wozów i bryczek. Codzienny wóz konny służył do prac gospodarczych. A używana od święta bryczka stała w miejscu osłoniętym ścianami lub w stodole. Zimą zaś poruszali się do miasta lub kościoła saniami.

W województwie radomskim wykorzystywano kamień i glinę jako budulec. Wykorzystywano występujące w przyrodzie piaskowce i wapienie. Budowano z nich głównie  budynki gospodarcze, rzadziej domy.

Bibliografia:

„Budownictwo ludowe Radomskiego” A. Kubica, J. Górska-Streicher, Z. Skuza, A. Żytnicki, Muzeum Wsi Radomskiej 2008

2 thoughts on “Budownictwo ludowe naszego regionu

  1. Jestem pod wrażeniem. Stworzyliście bardzo merytoryczny wpis w oparciu o opracowanie naukowe. Można się z niego wiele dowiedzieć. Jego dużym plusem jest także to, że nie pisaliście ogólnie o układzie wsi, ale o waszej – radomskiej. Widać też, że tekst jest waszego autorstwa, opracowany ze zrozumieniem tematu i własnymi słowami :) No i oczywiście wielkie gratulacje za śliczną bibliografię!

    Aby nagrodzić waszą sumienną pracę badawczą zamieszczam wasz wpis na http://www.facebook.pl/etnolog, aby inni mieli szansę się od was czegoś nauczyć :)

    Pozdrawiam ciepło,
    Dorota Marszałek

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


*

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

CommentLuv badge