PRL – pomiędzy życiem prawdziwym a oficjalnym

Przypominamy scenariusz lekcji, w ramach której uczniowie poznają bliżej życie w PRL-u i kwestie związane z przestrzeganiem praw człowieka. Scenariusz skierowany jest do uczniów gimnazjów i szkół ponadgimnazjalnych. Materiał powstał w ramach programu „Sfotografuj wolność”.

Pełen scenariusz i materiały pomocnicze do pobrania. 

WPROWADZENIE

  1. PRL na wesoło? (6 minut). Wyświetl uczniom dowolną zabawną ilustrację lub kadr z filmu Barei przedstawiający czasy PRL-u jako Zapytaj uczniów, odwołując się do zadanej wcześniej pracy domowej (rozmowy z rodzicami), czy życie w PRL-u było rzeczywiście takie zabawne? (pytanie kluczowe). Poproś uczniów, by w parach porozmawiali o tym, jakie wspomnienia mają ich rodzice. Po upływie wskazanego czasu poproś o kilka wypowiedzi na forum.
  2. Cele lekcji (2 minuty). Przedstaw uczniom cele lekcji oraz wyjaśnij, czym będą się zajmowali na dzisiejszych zajęciach oraz w jaki sposób będą pracowali.

ROZWINIĘCIE

  1. Prawa  człowieka w PRL (10 minut). Poproś uczniów o  przeczytanie samodzielnie krótkiego tekstu „Prawa  człowieka w PRL” (Materiał pomocniczy nr 1). Następnie, na podstawie informacji,  które  posiadasz oraz  fragmentów Konstytucji PRL (Materiał pomocniczy nr 2) przedstaw uczniom założenia ustrojowe Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej. Pamiętaj przy  tym,  że nazwy „PRL” zaczęto  oficjalnie  używać dopiero  od  momentu  uchwalenia konstytucji z  1952 roku.

Główne   zasady   ustrojowe wypisz   na tablicy  lub  poproś, by zrobili to uczniowie. Wyjaśnij, że  realia życia w PRL-u – podobnie jak w innych krajach realnego socjalizmu – w dramatyczny sposób  odbiegały  od  oficjalnych  założeń. Mimo  istnienia konstytucji i teoretycznych gwarancji praw  obywatelskich niemożliwe było skorzystanie z nich w warunkach braku  rzeczywistej demokracji.

Przypomnij uczniom (jeśli jest taka potrzeba), co to są prawa człowieka oraz podaj przykłady praw z poszczególnych kategorii. Możesz też poprosić o to samych uczniów, korygując jedynie ich błędy.

  1. Migawki z PRL-u (15 minut). Zaproponuj uczniom, by podzielili się na cztery grupy i uważnie zapoznali z odpowiednimi fragmentami tekstu  „Migawki
    z PRL-u” (Materiał pomocniczy nr 3). Poleć, by zanim rozpoczną lekturę zapoznali się z poleceniami na kartach pracy.

W razie potrzeby wyjaśnij – podchodząc do zespołów –  kim były wspomniane w tekście osoby, wytłumacz niezrozumiałe skróty.  Uczniowie, po lekturze
i dyskusji w grupie, kolejno  przedstawiają na forum  wynikające z lektury rozbieżności pomiędzy rzeczywistym a oficjalnym obrazem życia publicznego,  ilustrując je wybranymi przykładami. Zapytaj uczniów na forum, dlaczego konstytucja PRL-u nie chroniła  obywateli przed samowolą władz.

 

ZAKOŃCZENIE

  1. Migawki z PRL-u. Podsumowanie (3 minuty). Poproś, by uczniowie wypisali na tablicy prawa człowieka, które  zostały  naruszone w opisanych tu przypadkach. Podkreśl, że choć prawa te zostały częściowo zapisane w komunistycznej konstytucji, obywatele nie mieli możliwości dochodzenia w przypadku ich naruszeń. Na koniec przypomnij uczniom, że rok 1989 i pierwsze częściowo wolne wybory 4 czerwca tego roku – oprócz wielu ważnych zmian ustrojowych i gospodarczych przyczyniły się do tego, że osobiste i polityczne prawa człowieka przestały  być fikcją a obywatele mogli z nich w pełni korzystać, a w przypadku ich złamania (co się zdarza nawet w rozwiniętych demokracjach) ustanowione zostały demokratyczne procedury ich ochrony.
  2. Barwy PRL-u (5 minut). Poproś uczniów, by w parach przeczytali tekst „Barwy PRL-u” (Materiał pomocniczy nr 4) i omówili zarysowaną przez autora wizję życia publicznego w Polsce lat 1944–89. Na ile ten obraz odpowiada ich wyobrażeniom, budowanym na podstawie informacji, które mają z innych z lekcji oraz wcześniejszych źródeł (rozmów z rodzicami, filmów i lektur)?
  3. Barwy wolności – praca domowa (5 minut). Poleć uczniom, by zastanowili się, w jaki sposób mogą przedstawić „barwy wolności”, którymi możemy się cieszyć od 1989 roku. Oczywiście warto wspomnieć uczniom, że bardzo często negatywnie wypowiadają się Polacy o polskiej demokracji, władzy politycznej czy społeczeństwie. Niemniej jednak nie możemy zapominać, że najwyższą wartością (i zarazem prawem człowieka) jest wolność. Zapytaj uczniów – co to dla nich oznacza w praktyce codziennego życia (np. mogę podróżować, mogę uczuć się gdzie chcę, poznaję prawdziwą historię, będę mógł głosować itp.)Poproś, by – w dowolnej technice – przygotowali pracę (vlepkę, zdjęcie, wiersz, hasło) przedstawili swoje rozumienie wolności i towarzyszące temu emocje. Jeśli uczniowie zdecydują się na zdjęcie – zachęć ich do udziału w konkursie fotograficznym „Sfotografuj wolność” (szczegółowy regulamin ogłoszony zostanie 4 czerwca 2013 roku na stronie www.ceo.org.pl/mamyprawo/wolnosc )

 

Materiały i pomoce dydaktyczne

  • Materiał pomocniczy nr 1. Prawa człowieka w PRL-u
  • Materiał pomocniczy nr 2. Konstytucja Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej z 1952 r. ze zmianami z 1976 r. (fragmenty)
  • Materiał pomocniczy nr 3 . Migawki z PRL-u
  • Materiał pomocniczy nr 4. Barwy PRL-u
  • Materiał pomocniczy nr 5. Barwy wolności – instrukcja dla ucznia

Przygotowane wcześniej materiały ilustrujące omawianą epokę:  gazety, zdjęcia,   kartki żywnościowe itp. Dla przygotowania tego zestawu warto sięgnąć do zasobów Internetowego Muzeum Polski Ludowej (www.polskaludowa.com) oraz Ośrodka KARTA (www.karta.org.pl), organizacji pozarządowej zajmującej się dokumentowaniem historii najnowszej Polski i Europy Wschodniej.

 

 

 

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


*

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

CommentLuv badge
css.php