Czy świat nas przerasta?

Pycha prowadzi do piekieł. Proponuję coś innego: pokorną odpowiedzialność za świat.

Siedziałem niedawno wieczorem pod gołym niebem w pewnej restauracji nad wodą. Były tam identyczne krzesła jak te, które mają podobne restauracje w Pradze nad Wełtawą; słychać było taką samą muzykę rockową, jaka rozbrzmiewa w większości naszych restauracji, a wokoło widać było reklamy, jakie zobaczyć można także u nas. Najważniejsze jednak, że otaczali mnie młodzi ludzie, którzy byli podobnie ubrani, pili podobne drinki i zachowywali się w ten sam niewymuszony sposób, co ich rówieśnicy w Pradze. Różnili się od nich tylko kolorem skóry i skośnymi oczami…”

 

MATERIAŁY

Tekst Václava Havla „Czy świat nas przerasta?”

UWAGI ORGANIZACYJNE

Nauczyciel decyduje, czy przeprowadzi tylko dyskusję, czy również ćwiczenie. Zagadnienia są zagadnieniami przykładowymi, można je dowolnie rozwijać. Nie wszystkie muszą zostać wykorzystane w dyskusji. Czas dyskusji zależy od prowadzącego.

Ćwiczenie wymaga wcześniejszego przygotowania się uczniów (praca domowa).

DODATKOWO

Niezależnie od ćwiczenia i dyskusji możesz poprosić uczniów o przeczytanie tekstu Pauliny Wilk „Uśpione walizki” (kwartalnik „Kontynenty”, nr 3/2012), w którym autorka porusza problem imigracji. Poproś uczniów o omówienie tekstu Wilk w kontekście tekstu Havla.

KRÓTKI OPIS TEKSTU

Václav Havel opisuje sytuację w jakiej znalazła się współczesna, zglobalizowana cywilizacja. Wskazuje na zagrożenia, które mogą ją zniszczyć i pokazuje kierunek w którym – jego zdaniem – powinny iść wszelkie zmiany. Porusza kwestię moralności i odpowiedzialności zarówno w wielkiej polityce jak i w życiu codziennym.

PRZEBIEG ZAJĘĆ

  1. Przedstaw opis tekstu Havla. Powiedz, że będzie tematem waszej pracy. Rozdaj tekst do przeczytania (tekst może zostać zadany do przeczytania wcześniej).
  2. Zapytaj jakie refleksje nasuwają się uczniom po lekturze tekstu.
  3. W wersji podstawowej poprowadź dyskusję nad wybranymi zagadnieniami. W wersji rozbudowanej przeprowadź ćwiczenie, a później poprowadź dyskusję na wybrane tematy.

ZAGADNIENIA

  1. Jakie przykłady na istnienie globalnej cywilizacji podaje Havel w swoim tekście? Czy masz jakieś własne przykłady?
  2. Co umożliwiło powstanie globalnej cywilizacji?
  3. Jak rozumiesz pojęcie „cywilizacja techniczna”?
  4. Havel opisując globalną cywilizację używa metafory naskórka. Jak rozumiesz tą metaforę? Gdyby zastosować tę metaforę do Polski co można by nazwać „cywilizacyjnym naskórkiem”? A co kryje się „głębiej”? Havel pisze, że to co „pod spodem” czuje się zagrożone i domaga się głosu. Czy taką sytuację mamy w Polsce? Czemu tak? Czemu nie?
  5. Havel pisze o stworzeniu kodeksu wzajemnego współistnienia. Jak można określić wspólne dla wszystkich kultur minimum? Co byście w takim minimalnym kodeksie zawarli? Z czego nie chcecie rezygnować?
  6. Jakie wspólne wszystkim kulturom cechy i zachowania wymienia Havel? Czy zgadzasz się z nimi? Czy dodałbyś coś jeszcze?
  7. Podaj przykłady wynalazków i odkryć, które mogą zarazem służyć i szkodzić ludziom. Jakie przykłady podaje Havel? Co zrobić, żeby takie wynalazki tylko służyły, a nie szkodziły? Czy jest to możliwe?
  8. Za co czujesz się odpowiedzialny?

Co sądzisz o sposobie w jaki na odpowiedzialność patrzy Havel? Czy jesteś odpowiedzialny za świat? Co mógłbyś robić, żeby zwiększyć swoją odpowiedzialność za świat?

  1. Jakich inicjatorów zmian wskazuje Havel? Dlaczego? Czy widzisz jakichś innych potencjalnych inicjatorów zmian?

ĆWICZENIE

Negocjacje Kultur

Praca domowa: Na poprzedzających dyskusję zajęciach zadaj pracę domową. Podziel uczniów na pięć grup. Jedna grupa to kultura zachodnia, druga to kultura azjatycka, trzecia kultura arabska, czwarta kultura afrykańska, piąta kultura latynoamerykańska (to pojęcia umowne i uproszczone na potrzeby ćwiczenia). Poproś każdego ucznia o znalezienie informacji o kulturze, do której należy jego grupa i zastanowienie się nad najważniejszymi wartościami tej kultury.

Zajęcia:

Po przeczytaniu przez uczniów tekstu Havla poproś ich, żeby usiedli w pięciu grupach, na które zostali wcześniej podzieleni. Daj im 10 minut na wymienienie się informacjami na temat kultury, którą reprezentują i wspólne ustalanie tego, co w danej kulturze jest najważniejsze. W czasie, w którym uczniowie pracują, słuchaj o czym rozmawiają i pomagaj im jeśli tego potrzebują.

UWAGA: Zwracaj uwagę uczniom, kiedy zaczynają posługiwać się stereotypami i jeśli uznasz, że dyskusja i praca uczniów idzie w niewłaściwym kierunku i skupiają się oni głównie na stereotypowym lub jawnie krzywdzącym obrazie danej grupy (np. „Arabowie to terroryści”), przerwij i porozmawiaj z nimi o tym skąd czerpią takie informacje, co to jest stereotyp i jakie ma funkcje w kulturze. Może być do tego przydatna lektura dodatkowa, którą proponujemy.

Po 10 minutach poproś uczniów, żeby jako reprezentanci pięciu różnych kultur razem ustalili, jak powinien wyglądać proponowany przez Havla kodeks wzajemnego współistnienia: „wspólne minimum, które każdy jest w stanie zaakceptować i które umożliwi, że w ogóle będziemy potrafili trwale żyć obok siebie”. Pozwól grupom na negocjacje (20-30 minut). Zwracaj uwagę na przykłady wspólnych wartości, które wskazuje Havel.

Poproś uczniów o zapisanie kodeksu wzajemnego współistnienia. Zapytaj co było trudne w negocjacjach? A co łatwe? Z czego było trudno zrezygnować? Czy dowiedzieli się czegoś nowego o kulturach, które przedstawiali? Poprowadź dalszą dyskusję według wybranych przez Ciebie punktów (15-20 minut).

Zamiast na pięć grup możesz podzielić uczniów na trzy grupy – ćwiczenie będzie wtedy krótsze.

 

Dodatkowa lektura dla nauczyciela:

-          http://www.bezuprzedzen.org/dyskryminacja/art.php?art=14 – słowniczek antydyskryminacyjny

-          „Edukacja antydyskryminacyjna” – podręcznik trenerski. „Publikacja jest podsumowaniem trzyletniej pracy w ramach Akademii Treningu Antydyskryminacyjnego – specjalistycznej szkoły trenerskiej, realizowanej w dwóch pracowniach: wrażliwości genderowej i wrażliwości wielokulturowej. Podręcznik przygotowały Maja Branka i Dominika Cieślikowska, opiekunki obu pracowni Akademii, zapraszając do współpracy uczestniczki i uczestników Akademii oraz inne osoby zaangażowane w jej realizację”. Źródło: Villa Decjusza.

 

Przypominamy najciekawsze scenariusze CEO związane z tematem solidarności i współpracy. Materiał powstał w ramach programu CEO „Jak urządzić świat”.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


*

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

CommentLuv badge
css.php