Archiwa społeczne – co to znaczy?

Jak zachować od zapomnienia ślady przeszłości? Gdzie szukać informacji o tym, jak żyli ludzie w minionych epokach? Możemy oczywiście szukać tych informacji w tradycyjnych archiwach, pośród półek pełnych dokumentów, ksiąg i statystyk. W takich archiwalnych zbiorach nie znajdziemy jednak wszystkiego, co interesujące – często brak tam źródeł do badania codzienności czy lokalnego życia społecznego, bo dużo trudniej uchwycić je w pisanych dokumentach, które przechowywane są zazwyczaj w archiwach. Muzyka, fotografie, pamiątki, relacje świadków – wszystko to znajduje się poza zbiorami tych szacownych instytucji. Są jednak sposoby na zachowanie tego dziedzictwa – archiwa społeczne. Historia polskich archiwów społecznych sięga czasów PRL-u, kiedy grupy aktywistów zbierały pamiątki i relacje ludzi prześladowanych przez system, którzy nie mogli publicznie dzielić się swoimi przeżyciami.

Czym więc są archiwa społeczne?

Najpierw definicja oficjalna:

Archiwum społeczne prowadzone jest przez organizację pozarządową lub powstaje przy jednostce samorządu terytorialnego w efekcie celowej aktywności obywatelskiej. Archiwum gromadzi, przechowuje, opracowuje (w celu udostępniania) materiały dokumentowe, ikonograficzne lub audiowizualne. Dokumentacja ta tworzy niepaństwowy zasób archiwalny

Cytat za:  1 Kongres Archiwów Społecznych, s. 5

(http://archiwa.org/as/as_img/uploaded/I%20Kongres%20AS_folder.pdf)

A czym zajmują się Archiwa Społeczne?

Celem działań archiwów społecznych jest społeczne, oddolne ratowanie śladów pamięci. Takie archiwum najczęściej powstaje z potrzeby utrwalenia wydarzeń, losów ludzkich czy też fenomenów historycznych – oddolnie, nie z odgórnego nakazu. Gromadzi m.in. dokumenty, fotografie i relacje dotyczące historii życia społecznego, codziennego, także np. sportowego, artystycznego czy zawodowego. Archiwum społeczne istnieje dzięki partycypacji społecznej, obywatelskiemu zaangażowaniu w pozyskiwanie, opracowanie i czasem tak- że udostępnianiu zbiorów. To zaangażowanie prowadzi do dużej różnorodności, bogactwa a w praktyce trudnego do ogarnięcia zasobu, którego opracowanie bywa czaso- i energochłonne.

Cytat za: A. Kudełka, Archiwiści społeczni i genealodzy – dobry tandem?, „More Maiorum” marzec 2016,  s. 54.

(http://archiwa.org/as/as_img/uploaded/Archiwisci%20spoleczni_genealodzy_dobry_tandem_More_Maiorum_marzec_2016_S_54-61.pdf)

 

Przykłady Archiwów Społecznych:

  1. Fundacja Ważka (Wrocław)
  2. Fundacja Aby nikt nie zginął (Łódź)
  3. Fundacja Generał Elżbiety Zawackiej. Archiwum i Muzeum Pomorskie AK oraz Wojskowej Służby Polek (Toruń)
  4. Instytut Historii Głuchych „Surdus Historicus” (Warszawa)

Działaniom polskich archiwów społecznych patronuje Fundacja Ośrodek „Karta”.

Do czego wykorzystać możemy archiwa społeczne w projekcie?

Po pierwsze, Waszym projektem może być współpraca z archiwum społecznym. Jeżeli chcecie zbierać relacje, pamiątki, zdjęcia – zastanówcie się, czy w waszej okolicy nie działa jakieś archiwum, które zajmuje się takimi rzeczami i które moglibyście wesprzeć poprzez realizację swojego projektu. W zamian archiwiści społeczni mogą podzielić się z Wami swoją wiedzą, doświadczeniem, a niekiedy także profesjonalnym sprzętem, np. do nagrywania relacji historii mówionej. Bazę archiwów znajdziecie tutaj.

Po drugie, archiwa społeczne przechowują bezcenne zbiory, szczególnie dotyczące historii lokalnej. jeżeli planujecie organizację wystawy, nagranie słuchowiska czy filmu, warto skorzystać z ich materiałów. Część zbiorów możecie przeszukiwać on-line.

Po trzecie, zbiory archiwów społecznych mogą być ciekawym uzupełnieniem lekcji historii czy wos-u, szczególnie ze skupiają się na pamiątkach związanych ze społecznościami lokalnymi. Dzięki temu wielka historia zyskuje atrakcyjny, bliski uczniom wymiar.

Tekst opracowała Anna Dobrowolska.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


*

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

CommentLuv badge
css.php