Fotografia archiwalna – propozycje wykorzystania

Fotografia archiwalna jako inspiracja do działań artystycznych i animacyjnych

Wielu artystów współczesnych znajduje inspirację dla swoich prac przeglądając i kolekcjonując archiwalia, w tym również fotografie (np. Christian Boltanski, Gustaw Metzger). Archiwalne zdjęcia stają się tworzywem, materiałem, na bazie którego powstają nowe dzieła sztuki, często poruszające problem pamięci, tożsamości, historii, przemijania. Inspiracją stają się zarówno zdjęcia wyszperane w archiwach czy magazynach muzealnych (Joanna Rajowska, projekt Rewolucje 1905, 2008), doskonale rozpoznawalne fotografie ikoniczne (Zbigniew Libera, cykl Pozytywy, 2002-2003), jak i zdjęcia ze zbiorów rodzinnych (Agata Bogacka, Drzewo, 2011; Ludomir Franczak, Erft, 2008-2010). Historyczne fotografie lub wybrane zdjęcia znanych fotografów są przez artystów współczesnych przypominane, reinterpretowane, osadzane w nowym kontekście (projekt Żywe Archiwa Fundacji Archeologia Fotografii, m.in. Zofia Rydet / Julia Staniszewska, Mały człowiek / Oczekiwanie, 2011; Zofia Chomętowska / Karolina Breguła, Fotografie Korekcyjne, 2011).

Odrębnym rodzajem działań wykorzystujących archiwalną fotografię są projekty animacyjne lub te z pogranicza animacji i sztuki, których celem może być m.in.: krytyczna refleksja nad przestrzenią miasta (warsztaty autorskie Karoliny Breguły towarzyszące wystawie Fotografie Korekcyjne, Fundacja Archoelogii Fotografii, 2011), służąca nawet dążeniu do wprowadzenia zmian w zagospodarowaniu przestrzeni (projekt Wspominaj i zmieniaj Rynek Nowego Miasta w ramach Laboratorium Archipelagu Pokoleń, Towarzystwo Inicjatyw Twórczych „ę”); budowanie świadomości historycznej (doroczna gra miejska Twoja klisza z Powstania, Muzeum Powstania Warszawskiego; Wklej Warszawę do zeszytu – warsztaty i gra miejska wokół fotografii Zofii Chomętowskiej, Fundacja Archeologia Fotografii), również w wymiarze lokalnym (pogram Wielka Księga Miasta. Lublin w fotografii do 1939 r., Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN”; projekt Korzenie Siekierek, Dorożkania; akcja miejska Lokator, Teatr Kana, 2010; projekt W poszukiwaniu tożsamości miejsca. Interwencja miejska: Recykling, Teatr Kana, 2009; projekt Henio Żytomirski. Historia Jednego Życia, Ośrodek „Brama Grodzka – Teatr NN”); budowanie tożsamości społeczności lokalnej oraz wzmacnianie więzi społecznych (Wędrujące opowieści, Smolniki 2013, Kolektyw Gęsia Skórka; Muzeum Społeczne, Krzysztof Żwirblis; projekt Mieszkam w Brzegu, Kuba Certowicz, 2006); czy budzenie szacunku dla dorobku mieszkańców i regionu (Kańkowscy – wielcy cyrkowcy w małym Broku, Fundacja Centrum Brok i Towarzystwo Inicjatyw Twórczych „ę”).

Przykłady projektów artystycznych i animacyjnych sięgających po stare fotografie można by mnożyć. Jak czerpać z nich inspiracje? Jak ożywiać fotografie? Jak z ich pomocą kształtować zainteresowanie historią, kulturą, tradycjami własnego kraju czy regionu? Jak stworzyć wartościowy projekt?

Susan Sontag stwierdziła: „Problem leży w tym, że ludzie pamiętają nie dzięki fotografii, ale same fotografie. Zatem pamiętać często znaczy przypominać sobie zdjęcie” (S. Sontag, Regarding the Pain of Others, 2003, s. 89.). Wymienione przykłady udowadniają jednak, że poprzez umiejętne działania animacyjne można zapamiętać nie tylko same fotografie, ale również utrwalone na nich osoby, miejsca, sytuacje, wydarzenia historyczne.

 

1. Karolina Breguła / Zofia Chomętowska, Fotografie Korekcyjne, Fundacja Archeologia Fotografii, 2011

Projekt w ramach akcji „Żywe Archiwa”. Na ulicach Warszawy zawisło 6 fototapet miejskich wykonanych z wybranych przez Karolinę Bregułę fotografii pochodzących z archiwum Zofii Chomętowskiej. Powiększone fotografie, montowane w witrynach, na murach, w przejściach podziemnych, często w ukrytych i nieoczywistych miejscach, miały frapować, ujawniać skryte pragnienia, zaskakiwać i otwierać pole refleksji o przestrzeni i potrzebach naszego miasta.

Więcej o projekcie: http://www.archeologiafotografii.pl/pl/node/1557

Dokumentacja fotograficzna projektu: http://www.archeologiafotografii.pl/pl/image/tid/450

 

Warsztaty Karoliny Breguły dla dzieci ze szkoły podstawowej, których celem była krytyczna refleksja nad przestrzenią miasta, a efektem pomysły dotyczące zmian, jakich należałoby dokonać, żeby ta przestrzeń była bardziej przyjazna. Więcej: http://warsztatyarcheologiafotografii.blogspot.com/2011/12/warsztaty-z-karolina-bregua-do-projektu.html

 

2. Projekt Wspominaj i zmieniaj Rynek Nowego Miasta w ramach Laboratorium Archipelagu Pokoleń, Towarzystwo Inicjatyw Twórczych „ę”

Projekt był próbą zastanowienia się nad zmianami na Rynku Nowego Miasta w Warszawie. Organizatorzy chcieli pokazać jak wyglądał kiedyś i wspólnie z mieszkańcami zastanowić się jakie funkcje mógłby pełnić współcześnie. Podczas spotkań z mieszkańcami zbierane były osobiste historie, wspomnienia oraz fotografie starówki. Finałem projektu była wystawa połączona z dyskusją o przestrzeni Rynku Nowego Miasta.

http://e.org.pl/wspominaj-i-zmieniaj-rynek-nowego-miasta/

http://archipelagpokolen.pl/zmieniamy-rynek-nowego-miasta-2/

 

3. Twoja klisza z Powstania, Muzeum Powstania Warszawskiego

„Twoja klisza z Powstania” to połączenie gry miejskiej i konkursu fotograficznego. Celem akcji organizowanej od 2007 roku w związku z obchodami rocznicy Powstania Warszawskiego jest ożywienie przestrzeni miejskiej i przywołanie zdarzeń z roku 1944.

http://www.klisza.1944.pl/index.php?option=com_content&view=category&layout=blog&id=8&Itemid=109

 

4. Korzenie Siekierek, Dorożkania

Projekt, którego celem jest przywrócenie pamięci o miejscach i mieszkańcach warszawskich Siekierek. W ramach projektu powstały m.in. wystawy, spektakle, filmy, galeria miejsc zapomnianych  (ustawione w przestrzeni osiedla słupy wskazujące punkty najbardziej znaczące dla całej historycznej przestrzeni Siekierek), czy projekt „Teleport fotograficzny”, w którym zestawione zostały pary zdjęć ukazujących te same osoby, miejsca, przedmioty – dawniej i obecnie (zdjęcia pochodzące ze starych rodzinnych albumów zestawione z współczesnymi fotografiami autorstwa Artura Pawłowskiego).

http://www.korzeniesiekierek.pl/index.html

 

5. Kańkowscy – wielcy cyrkowcy w małym Broku, Fundacja Centrum Brok i Towarzystwo Inicjatyw Twórczych „ę”

Warsztaty fotograficzne dla młodzieży inspirowane historią małżeństwa cyrkowców – Jakuba i Janiny Kańkowskich, którzy mieszkali w Broku.

http://opolskie.ngo.pl/wiadomosc/dzialaj/475005.html

 

Anna Zdzieborska – historyk sztuki, edukatorka, pracuje w dziale edukacji galerii Zachęta, koordynuje m. in. program warsztatów dla młodzieży oraz cykl Zachęta dla nauczycieli, w ramach którego organizuje szkolenia, spotkania, warsztaty i konferencje dla nauczycieli. Prowadzi warsztaty o sztuce współczesnej dla młodzieży i dorosłych. Współpracowała z Fundacją Archeologia Fotografii przygotowując program warsztatów dla dzieci i młodzieży o historii fotografii.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


*

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

CommentLuv badge
css.php