Sleeveface – czyli jak niestandardowo wykorzystać książki w szkole

sleeve-kwiatkJak za pomocą nowego zjawiska rozmawiać o manipulacji w mediach, prawie autorskim, perspektywie w fotografii oraz promocji czytelnictwa, pisze Agata Janeczek.

Zainspirowana najnowszym wpisem gimnazjalistów z Działdowa na blogu „Oczytani” o sleeveface i ubieraniu w książkę, postanowiłam zgłębić temat i zaproponować kilka nowych pomysłów na wykorzystanie kreatywnych zdjęć w szkole.

Trochę historii…

Choć sleeveface jest zjawiskiem, którego początki sięgają 2006 roku, dokładne pochodzenie tej koncepcji nie jest znane, a co za tym idzie nie zostało także opisane. Dzięki skrawkom wiadomości, które znalazłam w Internecie, udało mi się ustalić, że pomysł robienia zdjęć z książką został rozpowszechniony w 2007 roku za sprawą portali społecznościowych. Jednak znany wcześniej motyw ukazywał się na okładkach książek, płyt winylowych i czasopism. Termin przyjął się za sprawą publikacji  „Sleeveface” autorstwa Johna Rostrona i Carla Morrisa, w której to opublikowali zdjęcia inspirowane płytami winylowymi[1].

O czym mowa?

Sleeveface to typ fotografii, która przedstawia osobę z zasłoniętą częścią ciała przez okładkę książki lub płyty. Dużą rolę odgrywa perspektywa oraz aranżacja tła. Do zrobienia dobrego zdjęcia trzeba się przygotować. Ważne jest, aby idealnie dobrać strój, przyjąć odpowiednią pozę, tak aby powstało złudzenie jedności modela z graficznym motywem książki. Dzięki temu powstają czasem zabawne, ale zawsze kreatywne zestawiania odbiorców/czytelników/słuchaczy z przesłaniem okładki.

……………………..sleve-zuz-225x300 sleeve-I-200x300

Jak wykorzystać?

Pomysły na niestandardową lekcję zawsze pobudzają kreatywność wśród uczniów i uczennic. Warto wykorzystać potencjał, jaki w nich drzemie. Zabawne początki, a później widoczne efekty powodują, że młodzież chętnie się zaangażuje w działanie. Szybkość wykonania i rozpowszechniania za pomocą portali społecznościowych może znacznie wpłynąć na powodzenie naszej koncepcji.

notebook-34599_640Język polski – pomysł na ćwiczenie

Jak wykorzystać sleeveface na języku polskim? Pomocny może okazać się temat dotyczący manipulacji w mediach.

metody pracy:

praca w grupach/parach

wykorzystanie aplikacji mobilnych

 

 

  1. Na początku lekcji warto przypomnieć uczniom i uczennicom, że zdjęcie jako wizualna metafora łączy w sobie przestrzeń widzialną i niewidzialną, dlatego stanowi doskonałe narzędzie oddziaływania. Odpowiedni kadr, odległość fotografowanego obiektu, zmienne kolory czy intensywność oświetlenia, fotomontaż i perspektywa – to tylko niektóre z czynników pozwalających na uzyskanie pożądanego przekazu. [2] Na tym właśnie polega sleeveface!
  2. Poproś uczniów, aby „ubrali się w książkę”, a później za pomocą dostępnych w smartfonie filtrów i narzędzi do obróbki zdjęć przerobili kadr tak, aby wydawał się jak najbardziej realny. Zbierz wszystkie zdjęcia. Podziel uczniów na grupy lub pary i każdej z nich rozdaj jedno sleeveface. (Zobacz jakim materiałem dysponujesz i każdej z grup zadaj odpowiednie pytanie)
  3. Poproś, aby w grupach odpowiedzieli na pytanie np. Jak czuje się osoba na zdjęciu? Co może symbolizować postawa ciała osoby na zdjęciu? W jakim miejscu mogło zostać wykonane zdjęcie? Jak myślisz, kim jest/czym zajmuje się osoba na zdjęciu? Poproś, aby każda grupa zaprezentowała swoje wyniki na forum.
  4. Podsumuj ćwiczenie i odwołaj się do emocji, jakie towarzyszyły uczniom podczas robienia zdjęć. Pokaż także inne sposoby manipulacji obrazem i słowem. Wykorzystaj tekst Darii Żukowskiej, dostępny na naszym blogu. 

____________________________________________________________

notebook-34599_640Prawo cytatu

Zabawę obrazem warto wykorzystać jako pretekst do rozmowy o prawie autorskim. Polecam każdemu, kto chciałby zgłębić prawo cytatu.

metody pracy:

praca z tekstem

praca w grupach

debata

 

  1. Na początku lekcji poproś uczniów, aby zastanowili się, czy okładki książek i płyt winylowych stanowią utwór w myśl ustawy o prawie autorskim (przypis – do ustawy). Wspólnie zastanówcie się także, jakie przysługują prawa twórcy. Pamiętaj, że nie każde okładki będą stanowić utwór. Ważne jest, aby miały indywidualny charakter, były twórczym zestawieniem słów, grafiki, zdjęć.

Gdy dojdziecie do wniosku, że okładki książek mogą być chronionymi utworami, przypomnij uczniom i uczennicom, że co do zasady korzystanie z nich wymaga uzyskania zgody autora/wydawcy.

  1. Pokaż uczniom kilka przykładów sleeveface z sieci, np. http://www.sleeveface.com/ Podziel ich na dwie grupy. Poproś, aby jedna przygotowała argumenty ZA, a druga PRZECIW tezie: Sleeveface łamie prawo autorskie i nie powinno być publikowane. Jako materiał dodatkowy rozdaj Rozdział 3 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych.
  2. Rozpocznij debatę. Pozwól, aby rozwinął się spór na argumenty. W podsumowującym momencie zwróć uwagę uczniów na artykuł 29.

Wolno przytaczać w utworach stanowiących samoistną całość urywki rozpowszechnionych utworów oraz rozpowszechnione utwory plastyczne, utwory fotograficzne lub drobne utwory w całości, w zakresie uzasadnionym celami cytatu, takimi jak wyjaśnianie, polemika, analiza krytyczna lub naukowa, nauczanie lub prawami gatunku twórczości. Wolno korzystać z utworów na potrzeby parodii, pastiszu lub karykatury, w zakresie uzasadnionym prawami tych gatunków twórczości.

  1. Podsumuj ćwiczenie. Zwróć uwagę, że zdjęcie również może stanowić parodię lub karykaturę, a samo sleeveface może stanowić nowy gatunek twórczości, a co za tym idzie zdjęcia tego typu nie łamią prawa autorskiego i mogą być publikowane.

Ważne! Nie każde sleeveface będzie bazowało na prawie cytatu! Ważne, aby stosunek cytowanego utworu (tutaj okładki książki) do całości nowego powstałego utworu, nie był dominujący, a jedynie stanowił fragment całej aranżacji. Ważne, aby przygotowując się do zrobienia dobrego sleeveface zadbać o tło, miejsce, strój modela, tak aby powstały utwór stanowił twórczą całość i miał indywidualny charakter. Przy publikacji zdjęcia w sieci, warto podać źródło! Czyli nazwę książki, grafika/projektanta okładki, wydawcę itp. Przypis https://prawokultury.pl/pierwsza-pomoc/728/

  1. Jako zadanie domowe, poproś uczniów, aby stworzyli własne sleeveface!

_____________________________________________________________

notebook-34599_640Wiedza o kulturze – praca z fotografią

Na początku zapytaj uczniów, jak oni rozumieją perspektywę w fotografii. Pozwól im wytłumaczyć pojęcie własnymi słowami. Następnie, jeśli to konieczne, uzupełnij definicję o niezbędne elementy.

Metody w pracy:

praca w grupach

praca z wykorzystanie aparatu/telefonu komórkowego

praca z materiałem filmowym

 

  1. Następnie zapytaj uczniów jakie znają podstawowe perspektywy w fotografii. Wyjaśnij czym różni są perspektywa powietrzna od linearnej. W tym celu możesz posłużyć się tutorialem przygotowanym przez Leszka Szurkowskiego, dostępnym na stronie: https://www.szerokikadr.pl/poradnik/perspektywa
  2. Poproś, aby wykorzystując swoje telefony komórkowe wykonali zdjęcia pokazujące każdą perspektywę z trzech punktów widzenia (żabiego, ptasiego i normalnego).
  3. Następnie rozdaj uczniom wybrane wcześniej książki. Poproś, aby ustawili perspektywę tak, aby powstało sleeveface. Zwróć uwagę na przestrzenny związek fotografowanych obiektów (okładki książki i modela) w kadrze. Możesz również zwrócić uwagę uczniów na powstającą głębię oraz całościową kompozycję obrazu.

Dodatkowo możesz pokazać, jakie efekty uzyskają uczniowie, jeśli niedokładnie zestawią obiekty między sobą.

___________________________________________________________

notebook-34599_640Promocja czytelnictwa

Choć sleeveface  można wykorzystać do nauczania różnych zagadnień, nie powinniśmy nigdy zapomnieć o zabawie, jaka towarzyszy uczniom podczas robienia zdjęć. Bazując na tych pozytywnych emocjach warto otworzyć drzwi biblioteki i zaprezentować uczniom swoje zbiory.

A żeby nie snuli się bezwiednie pomiędzy bibliotecznymi regałami to… zorganizuj konkurs! Zachęć uczniów do zrobienia twórczego, oryginalnego zdjęcia. Poproś, aby zaaranżowali tło, miejsce, w jakim wykonają zdjęcie. Poproś, aby wysłali sleveeface na biblioteczny konkurs i dodatkowo poproś ich o kilka uwag, refleksji dotyczących treści książki.

Zrób wystawę nadesłanych zdjęć. Obok możesz zamieścić refleksje uczniów. Przypomnij czytelnikom, że  treść można przedstawić także w formie parodii czy karykatury, zwróć uwagę, że samo sleeveface może już powiedzieć dużo o stosunku czytelnika do fabuły książki!

Najlepsze zdjęcia warto nagrodzić, a samych uczniów zachęcić do odwiedzania biblioteki.

Konkurs na sleeveface warto zorganizować już teraz, z pomocą przychodzi zbliżająca się Noc bibliotek, która już 4 czerwca!

Zdjęcia wykorzystane do ilustracji artykułu są autorstwa uczniów z bloga Oczytani – dziękujemy za ich udostępnienie. http://blogiceo.nq.pl/oczytani/

Ten wpis opublikowano w kategoriach: Bez kategorii, Edycja 2015/16, Inspiracje, Materiały pomocnicze. Dodaj do zakładek ten link.

One Response to Sleeveface – czyli jak niestandardowo wykorzystać książki w szkole

  1. MedialnaSSP powiedział:

    Dziękujemy za inspirację do kolejnych naszych zajęć. Dzięki waszemu artykułowi zorganizowaliśmy w naszej grupie właśnie zajęcia z sleeveface. Było super. Zdjęcia na naszym blogu.
    MedialnaSSP ostatnio opublikował..Nasze dzieło, czyli zabawy sleeveface „Ubierz się w książkę”My Profile

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *


*

Możesz użyć następujących tagów oraz atrybutów HTML-a: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

CommentLuv badge