Oswajanie śmierci

                             W środę 2 stycznia 2013 r., o godz. 21.00 TVP Kultura przypomni film Małgorzaty Szumowskiej „33 sceny z życia”, który znajdzie się w drugim pakiecie Filmoteki Szkolnej. Reżyserka kontrowersyjna, film trudny, ale według mnie to bardzo ważny głos na temat śmierci w polskiej kinematografii ostatnich lat. Mimo, że autorka odżegnywała się od tego, że uwieczniła w nim w sposób dosłowny obrazy umierania jej sławnych rodziców (matka – pisarka, ojciec – dziennikarz i dokumentalista), domyślamy się, że wiele z jej życia się tam znalazło. Film poruszył widownię i krytyków, ponieważ pokazał temat tabu naszych czasów, czyli biologiczną, a nie duchową stronę umierania. Bohaterka filmu, Julia (alter ego Szumowskiej?), pokazała, że człowieka nie zawsze stać na wejście w odpowiednią formę, gdy umierają najbliżsi. Co więcej, uświadomiła nam, że może takie formy w ogóle istnieć nie powinny i że każdy ma prawo do przeżywania tragedii na swój sposób. Zachowania członków rodziny szokują, zadziwiają, tytułowe sceny przybierają formy groteski i parodii. Widzimy ludzi, którzy deklarują nowoczesność, tolerancję, ateizm, udają cynicznych artystów, a okazuje się, że w momencie śmierci matki wzywają katolickiego księdza, bo tak trzeba. Scena z udziałem Rafała Maćkowiaka oczywiście jest parodią ostatniego namaszczenia, ale pokazuje nam, że ludzie ciągle mają potrzebę rytuału. Niezwykle przejmująca okazuje się scena umierania matki w szpitalu, skonstruowana zwyczajnie, bez sentymentalnej przesady, statycznie. I to, paradoksalnie, najpiękniejsza scena w filmie.

Philippe Aries w książce Człowiek i śmierć napisał: „Śmierć unika sentymentalnej przesady: opisana jest zawsze w słowach, których prostota kontrastuje z emocjonalnym napięciem kontekstu”. Julia jest artystką. Doświadczenia inspirują ją do przeniesienia doświadczeń z życia na płaszczyznę sztuki, fotografuje komórki rakowe matki, oglądane pod mikroskopem. Tworzy tym samym fascynujące, piękne i kolorowe prace. To jej sposób na oswajanie śmierci, niezrozumiany przez krytyków, ale wypływający z serca. Dobrze diagnozują to słowa Zbigniewa Mikołejko, filozofa i historyka religii: „Przez obraz, słowo, muzykę dajemy właśnie cień życia – tym, którzy odeszli. Słowo sztuki jest też potrzebne żyjącym, żeby nas inicjować w śmierć. To przecież najtrudniejsza z granic, które stoją przed nami. Rozum i nie może, i nie chce nas tam poprowadzić. A sztuka uważa rozum, logos, tylko za jeden z możliwych środków wtajemniczenia”.

Anna Równy

3 Responses to “Oswajanie śmierci”

  1. grupauli says:

    Fajnie, że są blogi na prawdę kierowane pasją i tym co się kocha. Lubię robić zdjęcia i dlatego też będę wchodzić na ten blog częściej, czajem fajnie jest poczytać o tym co się luci.
    Macie wielką szansę na zdobycie odznaki za zainteresowania rozwijane na blogu. Nie zmarnujcie jej.:-)
    Ulka :-) :-) :-)
    grupauli ostatnio opublikował..Nowy rok!My Profile

  2. annarowny says:

    Dziękuję za miłe słowa,zarówno w swoim imieniu, jak i koleżanek i kolegów Liderów Regionalnych Filmoteki Szkolnej.Cieszę się,że nasze działania i pasje nie pozostają bez echa.Pozdrawiam wszystkich blogowiczów W NASZYM UJĘCIU :)

  3. Anna Karp says:

    Film Szumowskiej na pewno nie pozostawia nikogo obojętnym, trudno mi określić, czy bardziej mnie zaintrygował, czy zdegustował. Jest bolesny i drażniący, sama Szumowska odżegnywała się od interpretacji autobiograficznej, podkreślała, że inspiracją był tylko ciąg zdarzeń. Wierzę jej, bo odnoszę wrażenie, że problematyką filmu wcale nie jest śmierć i próba jej oswojenia, lecz portret ludzi ze środowiska, nazwijmy je, artystyczno-inteligenckiego. To portret współczesnych dekadentów wyzutych ze wszelkich wartości, portret nieszczęśliwych nihilistów, świadomych swoich decyzji. Albo w jeszcze bardziej pesymistycznej interpretacji to portret ludzi niedojrzałych i pogubionych, nierozumiejących siebie i życia.Czy śmierć matki stanie się punktem zwrotnym w ich życiu, momentem dojrzewania? Wątpię.
    Nie mam odwagi, by obejrzeć go jeszcze raz.

Leave a Reply

 

*

CommentLuv badge
css.php